Temat numeru
Urazowe uszkodzenia mózgu z cechami nadciśnienia śródczaszkowego
Algorytm postępowania na SOR i pierwsze 24 godziny leczenia
dr n. med. Ernest J. Bobeff
dr hab. n. med. Karol M. Wiśniewski
prof. dr hab. n. med. Dariusz J. Jaskólski
- Urazy głowy, nawet o pozornie niewielkiej energii, mogą prowadzić do poważnych powikłań wewnątrzczaszkowych, zwłaszcza u chorych w podeszłym wieku, z chorobami współistniejącymi oraz leczonych lekami wpływającymi na układ krzepnięcia. W niniejszym artykule problem ten zobrazowano dwoma przypadkami klinicznymi
Przypadek 1
Kobieta, lat 30, po przebytym zabiegu kardiochirurgicznym z powodu wrodzonej wady serca i przewlekle leczona przeciwzakrzepowo została przyjęta do szpitala w trybie pilnym po urazie głowy. Doszło do niego w domu w wyniku upadku ze schodów. Początkowo chora nie zgłaszała utraty przytomności ani istotnych dolegliwości, jednak w ciągu kolejnych godzin wystąpiły narastające bóle głowy, zaburzenia mowy oraz niedowład połowiczy prawostronny. W badaniu neurologicznym stwierdzono obniżony stan świadomości z cechami spowolnienia psychoruchowego, afazję ruchową oraz osłabienie siły mięśniowej prawych kończyn.
W tomografii komputerowej (TK) głowy przeprowadzonej w trybie pilnym uwidoczniono ognisko krwotoczne w lewej okolicy czołowo-ciemieniowej z wyraźną strefą obrzęku i efektem masy pod postacią przesunięcia struktur linii pośrodkowej. Badania laboratoryjne wykazały istotne zaburzenia krzepnięcia krwi w postaci podwyższonej wartości znormalizowanego współczynnika czasu protrombinowego (INR – international normalized ratio). Chorą przekazano na oddział neurochirurgii, gdzie po odwróceniu działania leków przeciwzakrzepowych podjęto leczenie operacyjne. W trybie pilnym przeprowadzono kraniotomię i usunięto ognisko krwotoczne. Zabieg przebiegł bez powikłań, dając skuteczne odbarczenie struktur mózgowia (ryc. 1).
Po operacji obserwowano stopniową poprawę mowy oraz zmniejszenie niedowładu. Już od pierwszych dni po zabiegu wdrożono wczesną rehabilitację neurologiczną. W celu usprawniania pacjentki zastosowano codzienną kinezyterapię ukierunkowaną na poprawę siły mięśniowej, koordynacji ruchowej i kontroli postawy, a także reedukację chodu oraz ćwiczenia sprawności manualnej kończyny górnej. Równolegle prowadzono regularną terapię logopedyczną, skoncentrowaną na przywracaniu prawidłowej ekspresji i rozumienia mowy oraz poprawie płynności wypowiedzi.
Po zakończeniu leczenia szpitalnego chora kontynuowała rehabilitację ambulatoryjną. Program usprawniania był stopniowo modyfikowany w zależności od osiąganych postępów, z położeniem nacisku na odzyskanie pełnej samodzielności w czynnościach dnia codziennego oraz powrót do aktywności sprzed urazu. Po upływie roku od urazu głowy stwierdzono ustąpienie objawów neurologicznych, bez trwałych ubytków ogniskowych.