Chirurgia
Gdy ból brzucha to nie wymówka, czyli ostre choroby jelit
dr n. med. Piotr Zarzycki
prof. dr hab. n. med. Piotr Major
- Ostre choroby jelit stanowią jedno z największych wyzwań w chirurgii ratunkowej – wymagają szybkiej diagnostyki i zdecydowanych decyzji terapeutycznych. W artykule przedstawiono kluczowe aspekty postępowania w perforacjach przewodu pokarmowego, ostrym niedokrwieniu jelit (AMI – acute mesenteric ischemia) oraz zespole Ogilviego. Tematykę zilustrowano przypadkami klinicznymi. Autorzy połączyli aktualne wytyczne z praktycznym podejściem do leczenia chorych w stanach zagrożenia życia
Przypadek 1
Mężczyzna, lat 52, został przyjęty na oddział chirurgiczny z powodu silnego bólu w śródbrzuszu, promieniującego do podbrzusza. Dolegliwości utrzymywały się od 2 dni, z nasileniem objawów w ciągu ostatnich kilku godzin. Dodatkowo występowały wymioty treścią pokarmową. W wywiadzie stwierdzono zespół uzależnienia alkoholowego (ZUA) – pacjent pozostawał w ciągu alkoholowym od kilku miesięcy.
W badaniu fizykalnym brzuch był twardy, deskowaty, z dodatnimi objawami otrzewnowymi. W przeglądowym badaniu radiologicznym (RTG) jamy brzusznej w pozycji stojącej uwidoczniono obecność wolnego gazu pod kopułami przepony (ryc. 1). Chorego zakwalifikowano do pilnego zabiegu chirurgicznego z dostępu laparoskopowego. Śródoperacyjnie stwierdzono obecność ropnego płynu w jamie otrzewnej oraz otwór perforacyjny na przedniej ścianie opuszki dwunastnicy o średnicy ok. 15 mm. Otwór perforacyjny zaopatrzono dwuwarstwowym zeszyciem (pierwsza warstwa – szew typu Z, wchłanialny szew multifilamentowy 3-0; druga – szew ciągły, pogrążający 3-0). Następnie przeprowadzono obfite płukanie jamy otrzewnej z pozostawieniem drenów. W trakcie hospitalizacji pacjent został poddany antybiotykoterapii dożylnej, otrzymywał ponadto leki przeciwbólowe oraz inhibitor pompy protonowej ([PPI – proton pump inhibitor] początkowo w ciągłym wlewie, następnie w dawkach podzielonych).
Mężczyznę wypisano do domu w piątej dobie pooperacyjnej w stanie ogólnym dobrym.
Przypadek 2
Mężczyzna, lat 71, został przyjęty na oddział chirurgiczny z powodu silnych dolegliwości bólowych brzucha (głównie w podbrzuszu) oraz gorączki (do 39°C). Dodatkowo zgłaszał zaparcia. W wywiadzie stwierdzono cukrzycę typu 2, polineuropatię cukrzycową, nadciśnienie tętnicze oraz stan po operacji zaćmy.
W badaniu fizykalnym brzuch wzdęty, żywo bolesny w podbrzuszu, z dodatnimi objawami otrzewnowymi. W badaniach laboratoryjnych stwierdzono podwyższone stężenie białka C-reaktywnego ([CRP – C-reactive protein] 120 mg/l), leukocytozę ([WBC – white bl...