Komunikacja

Edukacja zdrowotna w gabinecie

Lek. dent. Karol Więcek

Dr hab. med. Sebastian Kłosek

Zakład Patomorfologii Stomatologicznej, Międzywydziałowa Katedra Patomorfologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Edukacja zdrowotna prowadzona w ramach promocji zdrowia w gabinecie stomatologicznym powinna być rozszerzeniem wiedzy zdobytej przez pacjenta podczas wszystkich etapów edukacji szkolnej. Najkorzystniejszy zarówno z punktu widzenia lekarza dentysty, jak i pacjenta wydaje się model edukacji zorientowany na zdrowie w ujęciu holistycznym, w której wykwalifikowany personel medyczny powinien zaktywizować pacjenta i postawić go w roli podmiotu, czyli partnera w procesie leczniczym. Kluczowymi czynnikami, na które należy zwrócić szczególną uwagę, są: poziom wiedzy, postawa, umiejętności i kompetencje pacjenta. Wydaje się, że edukacja zdrowotna jest przyszłością nowoczesnej stomatologii, która w dużej mierze powinna opierać się na trwałej, pełnej zaufania i wzajemnego zrozumienia relacji pacjent-lekarz.

Postawienie pacjenta w roli podmiotu i aktywnego partnera w procesie leczenia pogłębi jego świadomość zdrowotną i pomoże zbudować trwałą relację z lekarzem

Definicje edukacji zdrowotnej

Edukacja zdrowotna obok organizacji ochrony zdrowia i profilaktyki chorób jest jednym z czynników tworzących promocję zdrowia.[1]

Istnieje wiele definicji edukacji zdrowotnej. Rezolucja Rady Wspólnoty Europejskiej określa ją jako proces oparty na naukowych zasadach, stwarzający sposobność planowego uczenia się i zmierzający do umożliwienia jednostkom podejmowania świadomych decyzji dotyczących zdrowia i postępowania zgodnie z nimi.[2] Według Woynarowskiej jest to proces dydaktyczno-wychowawczy, w którym dzieci i młodzież uczą się, jak żyć, aby zachować i doskonalić zdrowie własne i innych ludzi, oraz tworzyć środowisko sprzyjające zdrowiu, a w przypadku wystąpienia choroby lub niepełnosprawności aktywnie uczestniczyć w jej leczeniu, radzić sobie i zmniejszać jej negatywne skutki.[3] Z punktu widzenia lekarza stomatologa ta definicja wydaje się szczegółowa i właściwa odnośnie do edukacji młodzieży w zakresie zdrowia jamy ustnej. Obowiązuje również w stosunku do osób dorosłych.

Trzy modele edukacji zdrowotnej według Tannahill

Edukacja zorientowana na chorobę, której celem jest zapobieganie określonym jednostkom chorobowym (np. próchnicy zębów, wadom zgryzu itp.). Działanie tego modelu opiera się na zapobieganiu, a rezultatem ma być uniknięcie choroby lub schorzenia. Największą wadą tego modelu jest brak zrozumienia sensu zmiany upodobań przez pacjenta. Korzyści wynikające ze zmiany nawyków mogą wydawać się pacjentowi zbyt odległe, a droga do ich osiągnięcia mało przyjemna. Stwarza to duże ryzyko nieosiągnięcia celu, jakim jest prozdrowotna zmiana zachowania pacjenta.

Model edukacji zorientowany na czynniki ryzyka – ich eliminowanie w celu zapobiegania równocześnie kilku chorobom. Model ten wymaga interdyscyplinarnej współpracy specjalistów i nie uwzględnia pozytywnego aspektu zdrowia.

Model zorientowany na zdrowie (w ujęciu holistycznym) i wzmacnianie jego potencjału, w którym pacjent staje się podmiotem edukacji zdrowotnej. To właśnie on powinien aktywnie uczestniczyć w definiowaniu problemów, wpływać na kształtowanie i wprowadzanie działań w celu poprawy zdrowia.[4,5]

Edukacja zdrowotna wpisana jest do podstawy programowej kształcenia ogólnego już na etapie szkoły podstawowej i kontynuowana jest na dalszych etapach nauczania o zdrowiu. Będąc składową promocji zdrowia, jest dziedziną interdyscyplinarną. Swoim za...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Postawa pacjenta

Postawa pacjenta wobec problemu zdrowia jamy ustnej jest sprawą kluczową. Kształtując postawę, zmieniamy element osobowości pacjenta. Wpływamy na to, co pacjent [...]

Kompetencje pacjenta

W aspekcie edukacji zdrowotnej w gabinecie stomatologicznym poprawa umiejętności pacjenta polega głównie na usprawnieniu lub zmianie technik higienicznych (np. techniki mycia [...]

Aktywizacja pacjenta

Ważnym aspektem w modelu edukacji zdrowotnej ukierunkowanej na zdrowie jest aktywizacja pacjenta, czyli celowe działanie polegające nie tylko na uświadamianiu pacjenta, [...]

Podsumowanie

Edukacja zdrowotna powinna rozpoczynać się od najmłodszych lat. Wykształcenie zdobyte jest na całe życie. Rozwój techniki i postęp będą wymuszały korekty [...]