Pedodoncja

Wybrane metody zapobiegania procesom kariogennym u dzieci

Dr n. med. Alina Wrzyszcz-Kowalczyk

Lek. dent. Dagmara Piesiak-Pańczyszyn

Dr n. med. Katarzyna Jankowska

Katedra i Zakład Stomatologii Zachowawczej i Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, kierownik: prof. dr hab. med. Urszula Kaczmarek

Przedstawiamy aktualne wytyczne pedodontów polskich i zagranicznych dotyczące higieny i zabiegów profilaktycznych w obrębie jamy ustnej najmłodszych pacjentów

Najczęstszą chorobą jamy ustnej u najmłodszych jest próchnica zębów mlecznych, będąca źródłem nie tylko dolegliwości bólowych, ale i zaburzeń funkcji żucia, co utrudnia prawidłowy rozwój małych pacjentów. Towarzystwo Stomatologów Amerykańskich (American Dental Association – ADA) i Amerykańska Akademia Stomatologii Dziecięcej (American Academy of Pediatric Dentistry – AADP) wyszczególniły próchnicę wczesnego okresu dzieciństwa (early childhood caries – ECC) jako obecność jednego lub więcej zębów mlecznych dotkniętych próchnicą, usuniętych z jej powodu lub wypełnionych u dzieci w wieku 71 miesięcy lub młodszych, czyli przed ukończeniem 6. r.ż. Postacią ostrą ECC jest S-ECC (severe early childhood caries), tj. każda oznaka próchnicy na powierzchniach gładkich u dzieci poniżej 3 lat.[1]

Przeprowadzone ogólnopolskie badania wykazały w dalszym ciągu wysoką frekwencję (56,2 proc.) próchnicy u dzieci trzyletnich i objęcie zmianami chorobowymi średnio 2,9 zęba.[2] Badania Ekstrand i wsp.[3] przeprowadzone w Danii w 2006 roku wykazały, że prawie połowa dziewięciolatków miała jedno lub więcej wypełnień na powierzchniach stycznych w zębach mlecznych, często zlokalizowanych w sąsiedztwie zębów stałych.

Ocena ryzyka

Termin „próchnica wczesnego dzieciństwa” nie sugeruje jednego czynnika etiologicznego.

Chorobę próchnicową determinuje występowanie przez odpowiednio długi okres trzech zachowań:

1. niewłaściwych nawyków żywieniowych, w wyniku których dostarczane są ulegające fermentacji węglowodany,

2. zaniedbań higieny jamy ustnej,

3. braku optymalnej podaży jonów fluorkowych.

Intensywność rozwoju choroby próchnicowej zależy od zachowania równowagi pomiędzy czynnikami gospodarza a czynnikami zewnętrznymi.

Obowiązujące metody postępowania indywidualnego w chorobie próchnicowej zakładają:

  • ocenę ryzyka próchnicy (caries risk assessment – CRA),
  • kontekst przyczynowy do jej zapobiegania,
  • czynny udział małego pacjenta oraz jego opiekunów w postępowaniu stomatologicznym.

Określanie ryzyka próchnicy i jego kontrolowanie u dzieci pozwala na indywidualne zaplanowanie działań zapobiegawczych. Poprzez ryzyko próchnicy rozumiemy prawdopodobieństwo pojawienia się nowych ubytków próchnicowych lub progresji już istniejących w określonym czasie.

Jednym ze sposobów oceny ryzyka próchnicy u dzieci jest wykorzystanie kwestionariusza caries-risk assessment tool (CAT) opracowanego przez Amerykańską Akademię Stomatologii Dziecięcej. Metoda ta jest łatwa do zastosowania w gabinecie stomatologicz...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Pierwsza wizyta

Powołując się na zalecenia stomatologów dziecięcych (polskich, Amerykańskiej Akademii Stomatologii Dziecięcej i Europejskiego Towarzystwa Stomatologów Dziecięcych), pierwsza wizyta stomatologiczna dziecka powinna [...]

Metody zapobiegania próchnicy

Praktyczne wskazówki dotyczące profilaktyki fluorkowej muszą być jednoznaczne, zapewniać skuteczność i bezpieczeństwo dawkowania. Stopień intensywności profilaktyki fluorkowej jest uwarunkowany ryzykiem próchnicy [...]

Podsumowanie

Zapobieganie chorobie próchnicowej u dzieci jest dla lekarza dentysty złożoną procedurą: zobowiązuje do zaznajomienia się z najnowszymi metodami we wszystkich ich [...]