Badania własne

Stan uzębienia dzieci po terapii przeciwnowotworowej

Dr n. med. Daria Pietraszewska1
Dr hab. med. Lidia Postek-Stefańska1
Dr n. med. Anna Jodłowska1
Dr n. med. Agnieszka Wacławczyk1
Dr n. med. Grażyna Sobol-Milejska2

1Katedra i Zakład Stomatologii Wieku Rozwojowego, Wydział Lekarski z Oddziałem Lekarsko-Dentystycznym w Zabrzu Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach
2Oddział Onkologii, Hematologii i Chemioterapii, Górnośląskie Centrum Zdrowia Dziecka w Katowicach

Prezentujemy wstępne doniesienie z badań dotyczących stanu uzębienia, nawyków higienicznych i żywieniowych małych pacjentów onkologicznych

Bakteriemia występująca po szczotkowaniu zębów jest szczególnie niebezpieczna u pacjentów z obniżoną odpornością, w tym leczonych cytostatykami w związku z rozpoznaną chorobą nowotworową. Problem dotyka szczególnie pediatrycznych pacjentów onkologicznych, u których nierzadko funkcjonuje próchnica zębów i nieukształtowane nawyki higieniczne. Brak właściwej dbałości o dobry stan higieny jamy ustnej podczas chemioterapii zwiększa ryzyko zakażenia, w tym zapalenia błony śluzowej jamy ustnej, a także infekcji uogólnionej. Niewystarczająca higiena jamy ustnej predysponuje do rozwoju próchnicy, która z kolei zwiększa również ryzyko zakażeń. Te zaś u pacjentów poddawanych terapii przeciwnowotworowej stanowią zagrożenie życia z powodu deficytów immunologicznych będących niepożądanym działaniem tego typu leczenia. Ryzyko zakażenia wzrasta w przypadku polekowej neutropenii, kiedy liczba granulocytów jest poniżej 0,5 K/μl. Dlatego konieczne są działania ograniczające ryzyko infekcji w obrębie jamy ustnej tej grupy dzieci, co w efekcie może się przełożyć na wyniki leczenia chorób nowotworowych i poprawę jakości ich życia.

Materiał i metody

U dzieci leczonych na Oddziale Onkologii, Hematologii i Chemioterapii Górnośląskiego Centrum Zdrowia Dziecka w Katowicach przeprowadzono badania stomatologiczne. Objęto nimi 41 dzieci: 27 chłopców (65,85 proc.) oraz 14 dziewcząt (34,15 proc.) w wieku od 3 lat i 2 miesięcy do 17 lat i 11 miesięcy. Rodzice wyrazili pisemną zgodę na udział dziecka w badaniu po zapoznaniu się z założeniami i celem projektu.

W karcie badanego odnotowano następujące dane:

  • imię i nazwisko,
  • wiek w dniu badania oraz wiek w momencie rozpoznania choroby nowotworowej,
  • rozpoznanie onkologiczne,
  • nazwę przyjmowanych aktualnie leków,
  • któremu z kolei cyklowi chemioterapii poddane jest dziecko,
  • czy była stosowana radioterapia, w jakim obszarze,
  • aktualne wyniki badań laboratoryjnych krwi, w tym morfologia z rozmazem i CRP.


W krótkiej ankiecie pytano o nawyki żywieniowe i higienizacyjne:

  • rodzaj i konsystencję przyjmowanych pokarmów i napojów,
  • czy występuje zwyczaj karmienia nocnego,
  • ile razy dziennie dziecko szczotkuje zęby,
  • czy używa pasty z fluorem adekwatnej do wieku,
  • czy stosuje dodatkowe środki utrzymania higieny jamy ustnej, tzn. nitkę dentystyczną, szczoteczki międzyzębowe, płukanki itp.,
  • czy u badanego wykonywane są zabiegi profesjonalnej profilaktyki przeciwpróchnicowej.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Materiał i metody

U dzieci leczonych na Oddziale Onkologii, Hematologii i Chemioterapii Górnośląskiego Centrum Zdrowia Dziecka w Katowicach przeprowadzono badania stomatologiczne. Objęto nimi 41 [...]

Wyniki badań

Średni wiek badanych 41 pacjentów wynosił 9,28 roku (9,43 roku u chłopców i 9,13 u dziewcząt). W momencie rozpoznania choroby nowotworowej [...]

Omówienie wyników i dyskusja

Frekwencja próchnicy u badanych pacjentów była niższa niż w całej populacji polskich dzieci, która dla uzębienia stałego wynosi 91,8 proc. Natomiast [...]

Podsumowanie

W świetle przeprowadzonych badań u dzieci poddanych terapii przeciwnowotworowej konieczne jest wprowadzenie i konsekwentne realizowanie stomatologicznego programu profilaktycznego opracowanego odrębnie dla [...]