Stomatologia interdyscyplinarna

Specyfika problemów stomatologicznych pacjentów z zespołem Downa

Lek. dent. Agata Barczyk2
Prof. nadzw. dr hab. med. Sebastian Kłosek1

1Zakład Patomorfologii Stomatologicznej, Międzywydziałowa Katedra Patomorfologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, kierownik: prof. nadzw. dr hab. med. Sebastian Kłosek
2kierownik Zakładu Patomorfologii Stomatologicznej, Międzywydziałowej Katedry Patomorfologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Adres do korespondencji: Prof. nadzw. dr hab. med. Sebastian Kłosek, Zakład Patomorfologii Stomatologicznej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, ul. Pomorska 251, 92-213 Łódź, e-mail: sebastian.klosek@umed.lodz.pl

Autorzy artykułu opisują najczęstsze problemy stomatologiczne, jakie dotykają pacjentów z zespołem Downa. Wyjaśniają specyfikę anatomiczną i czynnościową, która powoduje, że koniecznością stają się częstsze interwencje w obrębie jamy ustnej, a także przedstawiają zarys istotnych elementów profilaktyki i terapii.


Zespół Downa jest jedną z najczęściej występujących chorób genetycznych (0,827 proc.).[1] Został opisany przez Johna Langdona Downa w 1866 roku. Jego przyczynę wykryto w połowie XX wieku, a jest nią obecność dodatkowej kopii chromosomu 21. pary. Do typowych objawów należą:

  • upośledzenie umysłowe,
  • obniżone napięcie mięśniowe,
  • opóźniony rozwój psychoruchowy,
  • problemy hematologiczne i wewnątrzwydzielnicze,
  • upośledzenie wzroku i słuchu,
  • charakterystyczny wygląd zewnętrzny.[2]


Jeszcze do niedawna większość pacjentów z zespołem Downa dożywała jedynie lat dziecięcych lub młodzieńczych, obecnie dzięki poprawie opieki zdrowotnej typowy czas przeżycia sięga 50 lat.[3] Istotną częścią postępowania z chorymi jest zapewnienie wielospecjalistycznej opieki zdrowotnej, w skład której wchodzą: leczenie kardiologiczne, wspomaganie rozwoju psychoruchowego, fizykoterapia, opieka psychologiczna. Nie mniej istotne jest zapewnienie stałej i zgodnej z potrzebami opieki stomatologicznej.

Dysmorfia twarzowo-czaszkowa i jej konsekwencje

Istotną cechą zespołu Downa jest dysmorfia twarzy z hipoplazją jej środkowej części, która wynika z niedorozwoju kości szczęk. U chorych stwierdza się zmiany w proporcjach podniebienia, które jest pogłębione, wydłużone i V-kształtne (podniebienie gotyckie). Ciężar wzrastającej żuchwy oraz osłabienie mięśni twarzowych prowadzą do nawykowego otwierania ust i oddychania przez nie, a także częstego wysuwania języka. Jest on optycznie powiększony na skutek wiotkości mięśni – makroglosja (ryc. 1),[4-7] pobrużdżony, przez co zalegają na nim resztki pokarmowe, które rozkładając się, przyczyniają się do rozwoju halitozy. Ponadto nadmiernemu rozwarciu ust sprzyja wiotkość więzadeł stawów skroniowo-żuchwowych.[8]

Nieprawidłowym stosunkom anatomicznym wielokrotnie towarzyszą niedorozwój zatok przynosowych i częste powiększenie migdałów. U blisko jednej trzeciej pacjentów obserwujemy podwichnięcie szczytowo-obrotnikowe, które uniemożliwia silne odchylenie głowy i może zwiększać ryzyko powikłań przy próbach intubacji.[9,10]

Zęby i wady zgryzu

U osób z zespołem Downa powszechnie występują nieprawidłowości w zakresie zgryzu. Wyrzynanie zębów mlecznych i stałych jest niesymetryczne i opóźnione,[11] ale kolejność nie różni się istotnie od typowej dla zdrowej populacji. Pełne uzębienie mlec...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Dysmorfia twarzowo-czaszkowa i jej konsekwencje

Istotną cechą zespołu Downa jest dysmorfia twarzy z hipoplazją jej środkowej części, która wynika z niedorozwoju kości szczęk. U chorych stwierdza [...]

Zęby i wady zgryzu

U osób z zespołem Downa powszechnie występują nieprawidłowości w zakresie zgryzu. Wyrzynanie zębów mlecznych i stałych jest niesymetryczne i opóźnione,[11] ale [...]

Higiena jamy ustnej oraz choroby przyzębia

Pacjenci z zespołem Downa są zaliczani do grupy wysokiego ryzyka próchnicy. Jest to spowodowane uwarunkowaniami anatomicznymi oraz słabszymi zdolnościami manualnymi w [...]

Zapobieganie i leczenie

Rozpoznanie choroby genetycznej uruchamia proces wielospecjalistycznej opieki zdrowotnej. Istotne znaczenie ma włączenie dentysty do zespołu lekarzy specjalistów otaczających opieką chorych z [...]

Podsumowanie

Pomimo znacznego rozpowszechnienia występowania zespołu Downa świadomość problemów zdrowotnych w obrębie jamy ustnej pozostaje na niskim poziomie. Często prowadzący lekarz pediatra [...]