Stomatologia interdyscyplinarna

Probiotyki, prebiotyki i synbiotyki – ich znaczenie dla zdrowia jamy ustnej

Lek. dent. Natalia Stefanik1
Dr n. med. Rafał Wiench1,2

1Zakład Chorób Przyzębia i Błony Śluzowej Jamy Ustnej Katedry Stomatologii Zachowawczej z Endodoncją, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

2Akademickie Centrum Stomatologii i Medycyny Specjalistycznej w Bytomiu

Adres do korespondencji: Lek. Natalia Stefanik, ul. Ogrodowa 9a, 43-502 Czechowice-Dziedzice, tel. 504 129 494, e-mail: stefanik.natalia@gmail.com

Układ pokarmowy, poza podstawowymi zadaniami, jakimi są trawienie i wchłanianie spożytego pokarmu, bierze udział także w ochronie organizmu, stanowiąc jego fizyczną, mikrobiologiczną i immunologiczną barierę. Na powierzchni błony śluzowej przewodu pokarmowego rozwija się mikroflora bakteryjna, która ma bezpośredni kontakt z patogenami i innymi szkodliwymi cząsteczkami, pełniąc tym samym istotną funkcję w ochronie organizmu.

Znanych jest kilkanaście prozdrowotnych bakterii jelitowych, które różnią się między sobą funkcją oraz miejscem występowania w przewodzie pokarmowym. W obrębie naturalnej mikroflory jelitowej znajdują się także bakterie patogenne, które w prawidłowych warunkach oraz w niewielkiej ilości nie stanowią zagrożenia dla organizmu (tab. 1).[1,2]

Mikroorganizmy wchodzące w skład naturalnej flory bakteryjnej regulują ogólne funkcje organizmu poprzez:

  • tworzenie biofilmu na powierzchni błony śluzowej jelit dzięki adhezji do ścian jelit, co warunkuje ich stabilizację w danym miejscu oraz chroni przed wypłukaniem,
  • hamowanie adhezji patogenów chorobotwórczych,
  • immunomodulację, czyli wpływ na odpowiedź nieswoistą i swoistą – humoralną oraz komórkową układu odpornościowego,
  • wytwarzanie substancji przeciwbakteryjnych, np. mucyn, bakteriocyn,
  • rozkład substancji toksycznych i rakotwórczych,
  • syntezę niektórych witamin, np. K, B1, B2, B12,
  • udział w procesie trawienia i wchłaniania pokarmu,
  • wzrost przyswajalności wapnia i żelaza,
  • obniżenie stężenia cholesterolu LDL (ang. low density lipoproteins).[1]

Bakterie probiotyczne

Nazwa probiotyk pochodzi od greckich słów pro bios, czyli „dla życia”. Istnieje wiele definicji probiotyków, z których najczęściej spotykana jest przyjęta w 2002 roku przez organizacje takie jak WHO (World Health Organization) i FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations) określająca je jako żywe mikroorganizmy, głównie bakterie (ale także grzyby), bezpieczne do spożycia, gdy są przyjmowane w odpowiednich ilościach.[1-6] Znajdują one zastosowanie zarówno w profilaktyce, jak i leczeniu wielu chorób ogólnoustrojowych, a także przemyśle żywieniowym. Do najczęściej wykorzystywanych bakterii probiotycznych zaliczamy niektóre bakterie fermentacji mlekowej z rodzaju: Lactobacillus, Bifidobacterium oraz Streptococcus. Właściwości probiotyczne wykazują także drożdże Saccharomyces boulardii (tab. 2).[1,3-7]

Naturalna mikroflora znajduje się przede wszystkim w przewodzie pokarmowym. W jamie ustnej bakterie można znaleźć w ślinie, płytce nazębnej oraz na powierzchni błony śluzowej. W dalszych odcinkach przewodu pokarmowego bakterie te przywierają do ke...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Sposoby dostarczania probiotyków

Istnieje wiele produktów spożywczych, w których możemy znaleźć szczepy bakterii probiotycznych, np. mleko, jogurty, kefiry, sery, napoje mleczne, a także gumy [...]

Prebiotyki

Na rynku farmaceutycznym pojawia się coraz więcej produktów zawierających drobnoustroje probiotyczne. Produkty o składzie wieloszczepowym cechuje najkorzystniejszy efekt prozdrowotny. Efekt ten [...]

Synbiotyki

Produkty zawierające zarówno pro-, jak i prebiotyki to synbiotyki (tab. 3).[1,3-5,7] Mieszaninę tych składników charakteryzuje działanie synergistyczne, czyli efekt współdziałania poszczególnych [...]

Rola probiotyków w stomatologii

Zastosowanie probiotyków w stomatologii wciąż budzi kontrowersje i jest tematem wymagającym dalszych badań, jednak – jak podaje piśmiennictwo – istnieje możliwość [...]

Podsumowanie

1. Zastosowanie probiotyków i prebiotyków stanowi obiecujący element wspomagający profilaktykę i leczenie infekcji przewodu pokarmowego, procesów zapalnych i alergicznych, a także [...]