Dostęp Otwarty

Badania

Ocena stanu higieny jamy ustnej u osób z erozją zębów powiązaną i niepowiązaną z zaburzeniami odżywiania

Dr n. med. Irena Zalewska1

Dr n. med. Ksymena Staroń-Irla1

Prof. dr hab. med. Marta Tanasiewicz2

1Katedra Stomatologii Zachowawczej z Endodoncją SUM, kierownik: prof. dr hab. med. Marta Tanasiewicz

2Kierownik Katedry Stomatologii Zachowawczej z Endodoncją SUM

Adres do korespondencji: Dr n. med. Ksymena Staroń-Irla, Katedra Stomatologii Zachowawczej z Endodoncją SUM, Plac Akademicki 17, 41-902 Bytom, tel. (32) 282 79 42

Small zalewska irena 025 x f opt

Dr n. med. Irena Zalewska

Small staron ksymena 047 x opt

Dr n. med. Ksymena Staroń-Irla

Small marta tanasiewicz opt

Prof. dr hab. med. Marta Tanasiewicz

Charakterystyka psychologiczna pacjentów z zaburzeniami odżywiania oraz wpływy społeczno-kulturowe to czynniki mogące mieć kluczowe znaczenie zarówno dla wzrostu częstości występowania ubytków pochodzenia niepróchnicowego u tych pacjentów, jak i dla stopnia utrzymania przez nich higieny jamy ustnej. Oprócz głównych celów prezentowanych badań, podjęto próbę porównania wartości średniej liczby PUW (jest to liczba oznaczająca sumę zębów z aktywną próchnicą pierwotną lub wtórną [P] oraz z próchnicą przebytą, gdy zęby zostały usunięte z powodu próchnicy [U] lub wypełnione [W]) oraz stanu higieny jamy ustnej grupy pacjentów z erozją zębów związaną z występowaniem zaburzeń odżywiania się, z analogicznymi parametrami grupy pacjentów z erozją zębów niepowiązaną z tymi zaburzeniami.

Jednymi z charakterystycznych objawów zaburzeń odżywiania są te występujące w jamie ustnej. Należą do nich nadżerki szkliwa, czyli erozje, zmiany ilościowe i jakościowe śliny, a także zmiany w obrębie tkanek miękkich. Erozje to zmiany polegające na utracie twardych tkanek zęba w wyniku demineralizacji pod wpływem działania kwasów. Są to wklęsłe ubytki o gładkiej, błyszczącej powierzchni z wąską strefą zdrowego szkliwa wzdłuż brzegu dziąsła.[1]

Wieloczynnikowa etiopatogeneza zaburzeń odżywiania skłoniła badaczy przedmiotu do podzielenia czynników predysponujących do rozwoju tych zaburzeń na cztery podstawowe grupy. Oprócz biologicznych i rodzinnych, wyodrębniono też czynniki psychologiczne i społeczno-kulturowe, mogące mieć kluczowe znaczenie dla stanu uzębienia i higieny jamy ustnej pacjentów dotkniętych omawianym problemem.[2]

Do czynników psychologicznych można zaliczyć charakterystyczne dla anoreksji dążenie do perfekcji, mogące skutkować przesadną nieraz higienizacją, a w rezultacie – nasileniem występowania ubytków o charakterze erozyjno-abrazyjnym. Podobny skutek mogą wywierać czynniki społeczno-kulturowe, np. oddziaływanie współczesnych mediów, propagujących obsesyjną wręcz dbałość o wygląd i urodę. Z drugiej jednak strony, stwierdzanym często w przebiegu bulimii predysponującym czynnikiem psychologicznym bywa osobowość typu borderline, wiążąca się z brakiem umiejętności narzucenia sobie granic i kontrolowania impulsów.

Wreszcie, zaburzeniom odżywiania nierzadko towarzyszy depresja. W powyższych sytuacjach mogą więc współistnieć zaniedbania higieny jamy ustnej, prowadzące do próchnicy i schorzeń periodontologicznych.[2-6]

Cel pracy

Celem prezentowanych badań była ocena przydatności i ekonomiki stosowania indeksów etiologicznych, w stosunku do indeksów nieuwzględniających czynnika sprawczego, w grupie pacjentów z wywiadem skłaniającym w kierunku diagnozy erozji i z objawami erozji. W ramach realizacji celów szczegółowych badań podjęto także próbę porównania wartości średniej liczby PUW oraz stanu higieny jamy ustnej pacjentów z erozją tkanek twardych zębów związaną z występowaniem zaburzeń odżywiania się, z analogicznymi parametrami u pacjentów ze zmianami erozyjnymi o odmiennej etiologii.

Materiał i metody

Badaniem objęto grupę 60 pacjentów ze stwierdzonymi objawami erozji zębów i wywiadem etiologicznym skłaniającym w kierunku diagnozy erozji.

Grupę badaną stanowiło 30 kobiet, w wieku od 20 do 35 lat, leczących się z powodu zaburzeń odżywiania się na terenie trzech śląskich ośrodków wyspecjalizowanych w leczeniu tych zaburzeń. Średnia wieku w grupie badanej wynosiła 25 lat i 9 miesięcy. Do niniejszego badania zakwalifikowano spośród nich pacjentki z wywiadem skłaniającym w kierunku diagnozy erozji i z objawami erozji tkanek twardych zębów.

Grupa kontrolna objęła 30 pacjentów płci obojga, leczących się w Specjalistycznym Centrum Stomatologii „Dental” w Katowicach, u których stwierdzono objawy erozji tkanek twardych zębów niepowiązanej z zaburzeniami odżywiania się. Grupę tę stanowiło 20 kobiet w wieku 19-58 lat oraz 10 mężczyzn w wieku 24-48 lat, a średnia wieku w tej grupie wyniosła 33 lata.

Przed przystąpieniem do badania każdy pacjent wypełniał ankietę, której część pytań dotyczyła:

  • stosowanej diety,
  • instrumentarium,
  • częstotliwości codziennych nawyków higienicznych w obrębie jamy ustnej,
  • częstotliwości ewentualnych epizodów wymiotów.


W trakcie badania wewnątrzustnego, będącego częścią składową pierwszej wizyty, dla potrzeb niniejszego opracowania oceniano:

  • ilość zębów obecnych w jamie ustnej,
  • ewentualne występowanie ich okluzyjnego starcia,
  • obecność złamań.


Odnotowywano liczbę, rozległość i stan wypełnień, obecność uzupełnień ortodontycznych i protetycznych. Dla każdego pacjenta obliczano wartość liczby PUW. Do oceny stanu higieny posłużyła uproszczona wersja wskaźnika higieny jamy ustnej (OHI-s (ang. Simplified Oral Hygiene Index) według Greene`a i Vermilliona. Schemat oceny stanu higieny za pomocą tego wskaźnika przedstawiono w tabelach 1, 2 i 3.[7]

Small 7082

Tabela 1. Uproszczony wskaźnik higieny jamy ustnej OHI-s według Greene`a i Vermilliona (opracowanie własne)