Bruksizm to powtarzająca się aktywność mięśni szczęk charakteryzująca się zaciskaniem zębów, zgrzytaniem i/lub usztywnianiem bądź wysuwaniem żuchwy. Częstość występowania bruksizmu waha się w przedziale 20-38% u dzieci¹, 8-31% u dorosłych <60 r.ż.² oraz ok. 3% u osób >60 r.ż. Najczęściej dotyczy osób płci żeńskiej. Zjawisko to występuje w dwóch postaciach: bruksizm podczas snu (SB – sleep bruxism) i bruksizm w stanie czuwania (AB – awake bruxism). Bruksizm w stanie czuwania to powtarzający się i/lub przedłużony kontakt zębów przeciwstawnych w zwarciu centrycznym, natomiast bruksizm nocny występuje zarówno w zwarciu centrycznym, jak i ekscentrycznym. Aktywność dzienna i nocna odbywają się na poziomie podświadomym, dlatego ludzie nie zauważają jej u siebie. Odpowiednia edukacja pacjenta umożliwia jednak uświadomienie i kontrolowanie tej czynności w ciągu dnia^1,3.

Niestety bruksizm ma destrukcyjny wpływ na zdrowie jamy ustnej. W zależności od częstości i siły wyzwalanej przez mięśnie w trakcie epizodów tej choroby może dochodzić do: patologicznego ścierania zębów i ich złamań, ruchomości i nadwrażliwości, a także przerostu mięśni żucia oraz bólu głowy w ciągu dnia (typu napięciowego i migreny)⁴.

Etiologia

Etiopatogeneza bruksizmu jest wieloczynnikowa. Wyróżnia się czynniki miejscowe, neurologiczne (czynniki ośrodkowe), psychologiczne (emocjonalne), a także choroby ogólne.

Do przyczyn miejscowych zalicza się nieprawidłowy rozwój jamy ustnej, wady zgryzu (zwłaszcza zgryz przewieszony), dysfunkcje skroniowo-żuchwowe. Zaburzenia te występują̨ u 30-50% społeczeństwa. Do czynników ośrodkowych należą̨ zmiany organiczne i czynnościowe układu nerwowego oraz zaburzenia w zakresie liczby neurotransmiterów. Palenie papierosów, nadużywanie alkoholu oraz zażywanie narkotyków mają znaczący wpływ na liczbę neuroprzekaźników, dlatego są wymieniane wśród głównych przyczyn bruksizmu⁵.

Innymi najczęstszymi przyczynami tego schorzenia są stres oraz zaburzenia lękowe. Określone typy osobowości charakteryzują się większym ryzykiem wystąpienia bruksizmu. Często są to osoby bojaźliwe, nieufne, mające niskie poczucie własnej wartości,...