Temat numeru

Leczenie operacyjne chorób nadnerczy

dr n. med. Sadegh Toutounchi

lek. Ewa Krajewska

dr n. med. Ryszard Pogorzelski

prof. dr hab. n. med. Zbigniew Gałązka

Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej i Endokrynologicznej, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny w Warszawie

Adres do korespondencji: dr n. med. Sadegh Toutounchi, Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej i Endokrynologicznej, Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny w Warszawie, ul. Banacha 1a, 02-097 Warszawa; e-mail: tsadegh@gmail.com

Zabiegi małoinwazyjne znajdują coraz szersze zastosowanie w chirurgii endokrynologicznej. Tą techniką przeprowadza się operacje tarczycy, przytarczyc oraz guzów endokrynnych trzustki i nadnerczy. Chirurgia laparoskopowa nadnerczy stała się już złotym standardem. 1,2

Wprowadzenie

Dzięki rozwojowi technik badań obrazowych, podniesieniu ich jakości i zwiększeniu dostępności do nich zwiększa się też częstość przypadkowo wykrywanych guzów nadnerczy (incydentaloma). Stwierdzenie guza nadnercza stanowi wskazanie do rozpoczęcia diagnostyki endokrynologicznej i poszerzenia diagnostyki radiologicznej. Chorzy są kierowani do endokrynologów i chirurgów, którzy mają do rozważenia dylemat: czy każdy pacjent z patologią pola nadnerczowego wymaga operacji?

Wskazaniami do usunięcia nadnerczy (adrenalektomii) są:

  • rak
  • przerzut
  • hormonalnie czynne guzy kory i rdzenia nadnerczy
  • incydentaloma >4 cm lub szybko rosnący guz.

Zmiany nowotworowe

W każdym przypadku incydentaloma należy wykluczyć proces nowotworowy – zarówno pierwotny złośliwy nowotwór nadnercza (rak kory nadnercza [ryc. 1-3], mięsak, chłoniak), jak i zmiany przerzutowe.

Tomografia komputerowa (TK) i rezonans magnetyczny (MR) są badaniami obrazowymi, które na ogół zbliżają nas do wykluczenia lub potwierdzenia zmiany o charakterze nowotworowym. W wybranych przypadkach wykonuje się scyntygrafię z użyciem metajodobenzyloguanidyny (MIBG) w celu oceny wychwytu w rdzeniu lub z jodocholesterolem w celu oceny kory nadnercza.

Badanie metodą pozytonowej tomografii emisyjnej połączonej z tomografią komputerową (PET-TK [ryc. 4]) jest pomocne przy podejrzeniu przerzutu do nadnercza. Wykonywaliśmy to badanie również w przypadku guza nadnercza u pacjentów z bardzo dużym ryzykiem powikłań pooperacyjnych, po to by wykluczyć złośliwą zmianę nowotworową. Pozwoliło nam to odstąpić od operacji.

Najczęstszy nowotwór złośliwy nadnercza to rak kory. Nowotworami rdzenia nadnercza stwierdzanymi w badaniu histopatologicznym są guzy chromochłonne określane jako złośliwe lub o prawdopodobnym złośliwym przebiegu. Większość zmian przerzutowych nie daje objawów, z wyjątkiem dużych guzów powodujących ucisk narządów sąsiadujących lub obustronnych zmian prowadzących do niewydolności kory nadnerczy. Przerzuty najczęściej wykrywa się w kontrolnych badaniach obrazowych u pacjentów pozostających pod kontrolą onkologiczną po usunięciu ogniska pierwotnego.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Gruczolaki

Ryzyko przemiany nowotworowej guza zwiększa się razem z jego średnicą. Na podstawie badań histopatologicznych jako wartość graniczną określono 40 mm. Mniejsze, nieczynne [...]

Operacja klasyczna a laparoskopowa

Do 1992 roku wszystkie operacje w obrębie pola nadnerczowego wykonywano metodą otwartą. Pierwsze doniesienie dotyczące laparoskopowej adrenalektomii pochodzi właśnie z tego roku.4 Metoda [...]

Technika operacyjna stosowana przez autorów

Podczas dotychczas przeprowadzonych zabiegów wykonaliśmy adrenalektomię laparoskopową z dostępu przezotrzewnowego przedniego z użyciem 4 portów operacyjnych. W każdej operacji uczestniczył zespół 3 chirurgów: operator [...]

Adrenalektomia laparoskopowa czy klasyczna?

Początkowo ustalono, że wskazaniem do adrenalektomii laparoskopowej jest guz o średnicy ≤5 cm, bez podejrzenia nowotworu stwierdzony u szczupłych pacjentów, u których nie wykonywano [...]

Czystość onkologiczna

W celu zachowania czystości onkologicznej należy jak najszybciej zaklipsować żyłę nadnerczową przy jednocześnie jak najmniejszej mobilizacji guza. Powinniśmy się starać jak najmniej [...]

Kiedy można wykonać adrenalektomię oszczędzającą?

Operacja oszczędzająca polega na usunięciu zmiany w obrębie nadnercza z pozostawieniem możliwie jak największej prawidłowej części korowej. Aby zostawić część nadnercza, musimy być [...]

Zalety laparoskopii

Metoda laparoskopowa ma wiele korzyści w porównaniu z metodą klasyczną. Należą do nich: