Aktualne koncepcje w psychodermatologii

W artykule zwrócono uwagę na najnowsze badania nad głównymi chorobami skóry, jak również na zaburzenia psychiczne objawiające się jako choroby skórne. Omówiono znaczenie rozwoju psychoneuroimmunologii w aspekcie chorób dermatologicznych. Autor przedstawia również zalecenia dotyczące optymalnej oceny i postępowania w kwestiach psychospołecznych w populacji pacjentów dermatologicznych.

Wprowadzenie

Badania pogranicza psychiatrii i medycyny ostatnio znacznie się rozwinęły za sprawą częstszej obserwacji wpływu czynników psychospołecznych na wyniki medyczne, integracji klinicystów różnych specjalizacji w ośrodkach nakierowanych na konkretną jednostkę chorobową oraz uznania medycyny psychosomatycznej za certyfikowaną podspecjalizację psychiatrii. Dermatologia jest dziedziną, w której kwestie psychosomatyczne wydają się kluczowe do zrozumienia etiologii i rozwoju chorób skóry oraz określenia właściwych protokołów leczniczych.
Zaburzenia psychodermatologiczne mogą być sklasyfikowane w kilku kategoriach: czynniki psychospołeczne wpływające na pierwotne zaburzenia skórne, pierwotne zaburzenia psychiczne z objawami i dolegliwościami ze strony skóry, wtórne zaburzenia psychiczne jako reakcja na chorobę skóry, współistnienie zaburzeń psychicznych z zaburzeniami skórnymi oraz zaburzenia związane ze stosowaniem leków. W tabeli 1 przedstawiono szczegółową listę rozpoznań.
Zamierzeniem autora nie było kompletne omówienie całej psychodermatologii, ale przegląd najistotniejszych stanów chorobowych i możliwości ich leczenia oraz podsumowanie ważnych aktualnych problemów poruszanych w piśmiennictwie psychodermatologicznym.

Czynniki psychospołeczne wpływające na zaburzenia skórne Czynniki emocjonalne wydają się istotnie wpływać na większość chorób skóry, a związek między stresującymi wydarzeniami życiowymi a nawrotami chorób jest w dermatologii dobrze poznany. Ma to sens, gdy przyjmie się, że skóra jest kluczowym narządem dla komunikacji ze światem zewnętrznym, działa jak mechanizm sprzężenia zwrotnego w przypadku urazów i obrażeń zewnętrznych, a ponadto jest barierą ochronną całego ciała. Gęste połączenia części aferentnej i eferentnej układu nerwowego są ważne dla funkcjonowania układów czuciowych skóry, jak również dla jej znaczenia w utrzymaniu homeostazy. Skóra jest narządem docelowym dla hormonów stresu i modulatorów układu immunologicznego, wpływa także na uwalnianie tych mediatorów. Model NICE (neuro-immuno-cutaneous-endocrine) wyjaśnia współdziałanie układów, neuroprzekaźników, hormonów i cytokin, a także różnych pętli sprzężeń zwrotnych. Nie dziwi, że wpływ umysłu na ciało jest często obserwowany w przebiegu chorób skóry. Hipotetycznie, zaburzenia funkcjonowania skóry mogą również wpływać na umysł na drodze sprzężenia zwrotnego. Ponadto możliwe, że współistnienie zaburzeń psychicznych ze skórnymi jest spowodowane wspólną ścieżką etiologiczną wiodącą przez cytokiny prozapalne. Coraz więcej dowodów wskazuje na taki model wzajemnych oddziaływań.