Wszawica skóry owłosionej głowy – raport kliniczny

Ten przeglądowy raport kliniczny przedstawia aktualne protokoły diagnostyczne i terapeutyczne oraz dostarcza wytycznych dotyczących prawidłowego postępowania w warunkach szkolnych u dzieci z wszawicą skóry owłosionej głowy.

SŁOWA KLUCZOWE

wszawica skóry owłosionej głowy, szkoła, dzieci

Wprowadzenie

Wszawica skóry owłosionej głowy (pediculosis capitis) towarzyszy ludziom od najdawniejszych czasów. W Stanach Zjednoczonych jest częsta u dzieci w wieku 3-12 lat. Przed wprowadzeniem nowoczesnych insektycydów do leczenia wszawicy stosowano różne preparaty roślinne, trucizny nieorganiczne oraz produkty ropy naftowej. Całkiem skuteczne było również golenie skóry owłosionej głowy. Rozpowszechnienie po II wojnie światowej dwuchlorodifenylotrójcholoreatanu (DDT) spowodowało znaczący postęp w leczeniu choroby, a ta substancja jest nadal stosowana w niektórych krajach rozwijających się. Ze względu na obawy dotyczące wpływu na środowisko wprowadzono inne produkty farmaceutyczne, w tym lindan, pyretryny, permetrynę oraz malation, mające zastąpić DDT. Doszło jednak do rozwoju oporności na każdy z tych środków. Niewłaściwe stosowanie produktu może być niekiedy mylone z opornością na zawartą w nim substancję leczniczą, do potwierdzenia której konieczne jest przeprowadzenie sumiennych obserwacji.
W raporcie z roku 1997 szacowano, że w Stanach Zjednoczonych dochodzi co roku do 6-12 milionów nowych zakażeń wszawicą skóry owłosionej głowy, jednak liczba ta była oparta na danych dotyczących sprzedaży produktów przeciw wszawicy i stąd wydaje się przesadzona. Zgodnie z niepotwierdzonymi danymi z lat 90. XX wieku, bezpośrednie i pośrednie koszty związane z zachorowaniem, w tym koszty leków i inne koszty ponoszone przez konsumentów, utrata wynagrodzenia oraz wydatki systemu szkolnictwa, wynoszą w sumie 367 milionów USD rocznie. Obecnie szacuje się, że koszt leczenia odpowiada kwocie miliarda dolarów. Wszawica skóry owłosionej głowy nie zagraża zdrowiu, nie jest również wyrazem złej dbałości o higienę, a w przeciwieństwie do wszawicy łonowej, pasożyty wywołujące wszawicę skóry owłosionej głowy nie są odpowiedzialne za przenoszenie innych chorób.
Z historycznego punktu widzenia, rozpoznanie wszawicy skóry owłosionej głowy jest łatwe zarówno dla rodziców, jak i innych osób niezwiązanych z opieką zdrowotną. Ponadto, bez recepty są dostępne bezpieczne środki pozwalające na leczenie choroby bez udziału lekarza. Możliwość postawienia nieprawidłowego rozpoznania i w konsekwencji niewłaściwego zastosowania środków terapeutycznych nasila jednak obawy dotyczące bezpieczeństwa tego rodzaju produktów, zwłaszcza jeśli nie stwierdza się obecności wszy lub też gdy wspomniane środki są stosowane w nadmiarze. Ponadto, ryzyko oporności na dostępne artykuły lecznicze i wprowadzanie nowych środków, często o niepotwierdzonej skuteczności lub bezpieczeństwie, powoduje większe zaangażowanie lekarzy zarówno w rozpoznawanie, jak i leczenie choroby. Optymalna terapia powinna być bezpieczna i skuteczna, prowadzić do szybkiej likwidacji pasożyta, wykazywać działanie owicydne (jajobójcze), łatwa w zastosowaniu, przystępna cenowo i łącząca się ze strategią zapobiegania oporności. Ponieważ wszawica jest chorobą łagodną, leczenie musi być bezpieczne, aby działania niepożądane nie były groźniejsze od objawów choroby.