Zastosowanie cyklosporyny w dermatologii. Część I

Celem niniejszego opracowania jest przegląd mechanizmów działania leku oraz przedstawienie aktualnych wskazań i stosowanych dawek. Założeniem autorów jest stworzenie podstaw, które ułatwią dermatologom komfortowe i bezpieczne dołączenie cyklosporyny do grupy stosowanych leków.

CELE SZKOLENIA

Po zapoznaniu się z treścią tego artykułu czytelnik powinien umieć opisać mechanizm działania cyklosporyny, znać jej rolę w leczeniu chorób dermatologicznych oraz dowody przemawiające za jej stosowaniem, jak również włączyć ją do grupy zalecanych preparatów.

SŁOWA KLUCZOWE

atopowe zapalenie skóry, pokrzywka przewlekła, cyklosporyna, łuszczyca, piodermia zgorzelinowa

Rys historyczny

Kluczowe wskazówki

• Cyklosporynę po raz pierwszy zastosowano aby zapobiec odrzuceniu przeszczepionego narządu.

• W roku 1997 została zaaprobowana przez FDA jako lek w terapii łuszczycy.

Cyklosporyna, określana również mianem cyklosporyny A (CsA), została wyizolowana z obecnego w glebie grzyba Tolypocladium inflatum w 1970 r. w laboratorium Sandoz w Bazylei przez Borela w trakcie prac nad nowymi związkami przeciwgrzybiczymi. Chociaż początkowo stwierdzono, że cyklosporyna cechuje się jedynie wąskim zakresem działania przeciwgrzybiczego, w 1976 r. okazało się, że jest lekiem o silnym działaniu immunosupersyjnym. W 1978 roku wykazano, że cyklosporyna skutecznie zapobiega odrzuceniu przeszczepionej nerki pochodzącej od niespokrewnionego dawcy. W 1979 r. w pilotażowym badaniu dotyczącym stosowania cyklosporyny w leczeniu reumatoidalnego i łuszczycowego zapalenia stawów po raz pierwszy zaobserwowano jej skuteczność w terapii łuszczycy. Oryginalna receptura preparatu zawierającego cyklosporynę (Sandimmune; Novartis, East Hanover, NJ) została zaaprobowana przez FDA w 1983 roku, miał on zapobiegać odrzucaniu przeszczepu. W roku 1995 zezwolono, aby Neoral (Novartis), będący mikroemulsją zawierającą cyklosporynę, cechującą się większą biodostępnością oraz lepszym wchłanianiem był stosowany w celu zapobiegania odrzucania przeszczepu. Następnie, w 1997 roku, zarejestrowano go do leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów oraz łuszczycy. Od tego czasu FDA nie zezwoliła na stosowanie cyklosporyny w przypadku dermatoz innych niż łuszczyca, jednak w innych krajach jest ona stosowana do leczenia atopowego zapalenia skóry.

Budowa
Cyklosporyna to cykliczny polipeptyd o działaniu immunosupresyjnym, składający się z 11 aminokwasów (ryc. 1). Jest metabolitem grzybów z gatunku Beauveria nivea.