Streszczenie
Diabetolodzy mogą ponadto różnić się umiejętnościami i kompetencjami w zakresie leczenia otyłości. Podstawą leczenia nadwagi i otyłości jest interwencja ukierunkowana na styl życia, która obejmuje poradnictwo dotyczące diety, aktywności fizycznej i zachowania.1 Niektórzy klinicyści mogą jednak nie być pewni, czy ich wiedza na temat diet i żywienia jest wystarczająca, inni mogą mieć wątpliwości dotyczące formułowania zaleceń odnoszących się do wysiłku fizycznego, a jeszcze inni nie wiedzieć, co robić w sytuacji, w której stres utrudnia pacjentowi zmniejszenie masy ciała. Zatem klinicyści mieliby większe zaufanie do własnych umiejętności w zakresie poradnictwa, gdyby posługiwali się wydajną, ukierunkowaną strategią, łatwą do zrozumienia i stosowania, odpowiednio wszechstronną, obejmującą trzy główne aspekty modyfikacji stylu życia, a także uwzględniającą indywidualne potrzeby chorych. Nową metodą poradnictwa dotyczącego kontroli masy ciała, która pozwala na osiągnięcie tych celów, jest strategia ukierunkowana na indywidualną charakterystykę stylu życia (Lifestyle Patterns Approach). Określenie charakterystyki pacjenta Określenie charakterystyki pacjenta przez rozumowanie heurystyczne czy intuicyjne jest nowatorskim podejściem do poradnictwa. Jest to rozumowanie podobne do tego, które cechuje klinicystów zajmujących się leczeniem cukrzycy, kiedy analizują zależności między glikemią u chorego a spożywanymi posiłkami i przyjmowanymi lekami. Modyfikacji posiłków i farmakoterapii dokonuje się po przeanalizowaniu charakterystyki glikemii chorego. U podłoża tej nowej metody poradnictwa w leczeniu otyłości leży założenie, iż poradnictwo dotyczące diety, aktywności fizycznej i zachowania powinno być dostosowane do stylu życia pacjenta. Na rycinie 1 przedstawiono schemat klasyfikacji indywidualnej stylu życia, w którym w każdym z trzech rozważanych aspektów wyróżniono siedem wzorców zachowania. Te 21 wzorców zachowania zdefiniowano intuicyjnie, opierając się na doświadczeniu w leczeniu tysięcy chorych z nadwagą w ciągu ostatnich 25 lat. Po wypełnieniu zweryfikowanego 50-punktowego kwestionariusza chorzy mogą dowiedzieć się, jaki jest ich sposób odżywiania, jaki charakter ma ich aktywność fizyczna oraz w jaki sposób radzą sobie ze stresem. Te jakościowe kategorie stylu życia ułatwiają klinicystom szybkie nawiązanie kontaktu z pacjentami. „Rozszyfrował mnie Pan” – słyszą często lekarze stosujący tę strategię. A poczucie bycia zrozumianym jest często podstawą pełnego empatii, terapeutycznego związku między pacjentem a klinicystą. Ukierunkowane poradnictwo Ogólnym celem poradnictwa służącego zmniejszeniu masy ciała jest ułatwienie chorym ograniczenia wartości energetycznej pożywienia oraz odżywiania się w zdrowszy sposób. Na drodze do realizacji tego celu chorzy napotykają jednak różne przeszkody. Określenie charakterystyki stylu życia ułatwia identyfikację przeszkód behawioralnych. Niektórzy dużo podróżują i jadają głównie w restauracjach, natomiast inni w ciągu dnia odżywiają się zdrowo, ale w nocy pojadają. Identyfikacja czynników, które utrudniają pacjentom kontrolę masy ciała, pomaga klinicystom odpowiednio ukierunkować poradnictwo. To, w jaki sposób i kiedy chory je, może być równie ważne jak to, co i ile je. Jeżeli chodzi o wysiłek fizyczny, to znajomość wytycznych dotyczących aktywności fizycznej jako metody służącej poprawie ogólnego stanu zdrowia, zmniejszeniu masy ciała lub jej utrzymaniu jest ważna, ale nie ułatwia personalizacji tych informacji w sposób przydatny dla chorego, który siedzi przed nami w gabinecie. Niektórzy chorzy chcieliby wykonywać ćwiczenia, ale nie mają na to czasu, natomiast inni łatwo popadają w skrajności i albo nie ćwiczą w ogóle, albo ćwiczą bardzo intensywnie, a jeszcze inni mają ograniczenia czynnościowe, które wpływają na ich zdolność do wykonywania wysiłków fizycznych. Znajomość nastawienia do aktywności fizycznej oraz motywacji, która leży u podłoża starań chorych, aby stać się bardziej aktywnymi, dostarcza klinicystom więcej informacji na temat tego, w jaki sposób można pomóc danemu pacjentowi. Aspekt charakterystyki stylu życia związany z radzeniem sobie ze stresem odnosi się również do sposobu, w jaki chorzy postrzegają samych siebie i jakie mają relacje z innymi osobami. Klinicyści często czują się mniej pewnie w tej dziedzinie poradnictwa dotyczącego redukcji masy ciała, a jak wynika z naszych badań, w opinii chorych jest to najbardziej problematyczny wymiar kontroli masy ciała. W badaniu obejmującym 335 chorych z nadwagą, którzy byli oceniani w warunkach klinicznych, ponad 50% przyznawało się do wszystkich siedmiu nieprawidłowych wzorców radzenia sobie ze stresem, w porównaniu z pięcioma wzorcami odżywiania oraz trzema aktywności fizycznej. Nie ulega wątpliwości, że chorzy potrzebują pomocy w tej dziedzinie.
Dodaj do ulubionych