Nowe leki przeciwcukrzycowe w fazie prac badawczych

W ostatnich latach liczba leków służących poprawie kontroli glikemii u chorych na cukrzycę znacznie wzrosła. Jeszcze 15 lat temu dostępne terapie obejmowały jedynie sulfonylomocznik i insulinę. Dziś produkty należące do wielu dodatkowych klas leków, prezentujące liczne nowe mechanizmy działania i stwarzające szanse na stosowanie w ramach terapii łączonych, znacznie poszerzyły możliwość lepszego dopasowania metod leczenia do potrzeb każdego chorego. Nadal trwają prace nad kolejnymi nowymi preparatami mającymi znaleźć zastosowanie w leczeniu cukrzycy. Wiele nowych leków przeciwcukrzycowych znajduje się obecnie w fazie prac badawczych, z czego większość prezentuje nowe mechanizmy działania. Niniejsza praca dokonuje przeglądu niektórych z tych leków. W tabeli 1 przedstawiono znajdujące się w opracowaniu leki, ktore mają znaleźć zastosowanie w leczeniu cukrzycy typu 1 i 2, podzielone według klas. W tabeli 2 przedstawiono dodatkowe leki o nietypowych mechanizmach działania. Leki obecnie przedłożone do zaaprobowania przez Food and Drug Administration (FDA) oraz znajdujące się w trakcie badań fazy III opisano poniżej. Inhibitory dipeptydylopeptydazy 4 (DPP-4) Inhibitory DPP-4 nasilają działanie inkretyn. Działają na drodze spowalniania inaktywacji hormonow inkretynowych, glukagonopodobnego peptydu 1 (GLP-1) oraz glukozozależnego peptydu insulinotropowego. Te hormony uwalniane są w przewodzie pokarmowym w odpowiedzi na pokarm i uczestniczą w stymulacji zależnego od glukozy wydzielania insuliny. Hamując inaktywację hormonów inkretynowych, te leki wydłużają ich działanie. Inhibitory DPP-4 oceniono w monoterapii oraz w połączeniu z insuliną, metforminą, sulfonylomocznikiem i tiazolidynedionami u chorych na cukrzycę typu 2. Choć wykazano, że inhibitory DPP-4 poprawiają kontrolę glikemii, podobnie jak większość innych nowych leków przeznaczonych do leczenia cukrzycy, nie opublikowano dotychczas danych prezentujących ich wpływ na takie kluczowe punkty, jak śmiertelność, powikłania cukrzycowe czy związana ze stanem zdrowia jakość życia. Inhibitory DPP-4 mają różną strukturę chemiczną. Alogliptyna jest związkiem opartym na chinazolinonie, linagliptyna jest pochodną ksantyny, saksagliptyna jest związkiem hydroksyadamantylu, sitagliptyna jest pochodną triazolepyrazyny, a wildagliptyna i saksagliptyna są związkami pyrolidyno-karbonitrylowymi. Pierwszym dopuszczonym do sprzedaży inhibitorem DPP-4 była sitagliptyna, zaaprobowana przez FDA w 2006 r. FDA rozpatruje obecnie aplikacje dotyczące alogliptyny, saksagliptyny i wildagliptyny. Dutogliptyna i linagliptyna znajdują się w trakcie badań III fazy. Kolejne inhibitory DPP-4 są ocenianie w badaniach II fazy (tab. 1). W 2007 r. wildagliptyna uzyskała z FDA list aprobujący jej wykorzystanie do leczenia cukrzycy, jednak agencja zwróciła się też o dodatkowe dane na temat skuteczności i bezpieczeństwa jej stosowania u chorych z niewydolnością nerek. Wildagliptyna jest obecnie dostępna w 18 krajach i zaaprobowana do użytku w kolejnych 51, jednak jej producent, firma Novartis, nie planuje obecnie ponownego przedłożenia dokumentacji w FDA. Sitagliptyna i inne inhibitory DPP-4, nad którymi obecnie trwają prace, są lekami stosowanymi doustnie. W większości przypadków ich okres półtrwania pozwala na podawanie raz dziennie.