Zaburzenia odżywiania się a cukrzyca: badania przesiewowe i wykrywanie

Zależności między zaburzeniami odżywiania a cukrzycą stały się przedmiotem ogromnego zainteresowania w ciągu ostatnich dwudziestu lat. Choć rozpowszechnienie tej zależności oraz zwiększona śmiertelność i częstość występowania powikłań u chorych na cukrzycę ze współistniejącymi zaburzeniami odżywiania się była przedmiotem licznych badań, to strategie wczesnego wykrywania, zapobiegania i leczenia są o wiele słabiej zdefiniowane. Zaburzenia odżywiania się są problemem, który może powodować zagrożenie życia dotkniętych nimi osób. Kryteria diagnostyczne tych zaburzeń – oparte na objawach psychologicznych, behawioralnych i fizjologicznych – stanowią ważne wytyczne dla lekarzy i są pomocne przy diagnozowaniu chorych oraz kierowaniu ich na odpowiednie leczenie. Celem tego artykułu jest omówienie objawów ostrzegawczych, narzędzi do badań przesiewowych i kryteriów diagnostycznych zaburzeń odżywiania w cukrzycy typu 1 (ED-DMT1 – eating disorders and type 1 diabetes). Objawy ostrzegawcze Choć wczesne rozpoznawanie czynników ryzyka zaburzeń odżywiania może być przydatne w zapobieganiu, nie ma standaryzowanych narzędzi do badań przesiewowych, które byłyby pomocne w identyfikowaniu osób potrzebujących interwencji. Istnieją jednak pewne cechy kliniczne, które mogą sugerować lekarzom potrzebę bardziej szczegółowego omówienia z pacjentem tych zagadnień w celu zidentyfikowania chorych wymagających leczenia. Ze względu na zagrożenia medyczne związane z zaburzeniami odżywiania w cukrzycy, lekarze pracujący z chorymi na cukrzycę – szczególnie dziewczętami w okresie dojrzewania i młodymi kobietami – powinni pamiętać o pewnych schematach, które mogą wskazywać na występowanie nieprawidłowych zachowań związanych z jedzeniem. U chorych na cukrzycę można zauważyć pewne objawy ostrzegawcze, sugerujące występowanie zaburzeń odżywiania. Obejmują one:

• ogólne pogorszenie funkcjonowania psychospołecznego, w tym problemy z uczestnictwem w zajęciach szkolnych i funkcjonowaniem szkolnym czy zawodowym oraz z relacjami interpersonalnymi

• coraz większe zaniedbywanie leczenia cukrzycy, w tym monitorowania stężenia glukozy we krwi, regulowania dawek insuliny (pomijanie dawek insuliny) i przyjmowania innych leków zgodnie z zaleceniami lekarza

• nieregularne zgłaszanie się na wizyty

• istotny przyrost lub zmniejszenie masy ciała

• częste stosowanie diet i coraz większe zaangażowanie w kwestie związane z planowaniem sposobu odżywiania i kompozycją posiłków

• niekorzystny obraz własnego ciała lub niska samoocena

• zachowania związane z przeczyszczaniem, takie jak wyczerpujące ćwiczenia fizyczne, stosowanie środków przeczyszczających lub moczopędnych bądź prowokowanie wymiotów

• nawracające lub częste kwasice ketonowe w przebiegu cukrzycy

• epizody niekontrolowanego objadania się

• objawy depresyjne, w tym: obniżony nastrój, brak energii, zaburzenia koncentracji, zmęczenie i zaburzenia snu; choć depresja i nieprawidłowe zachowania związane z jedzeniem często współwystępują, to źle kontrolowana cukrzyca może również bezpośrednio prowadzić do objawów depresyjnych.