Zaburzenia odżywiania się a cukrzyca: wprowadzenie i przegląd

Istnieje ścisła zależność między fizycznym i psychicznym zdrowiem chorych na cukrzycę, prawdopodobnie związana ze złożonymi i stałymi wymogami leczenia cukrzycy oraz wpływem doświadczenia życia z przewlekłą chorobą somatyczną na funkcjonowanie psychospołeczne. Jednym z przykładów tego rodzaju zależności jest zwiększone ryzyko zaburzeń odżywiania u kobiet chorych na cukrzycę typu 1 oraz psychospołeczne i medyczne konsekwencje tej zależności. Objawy kliniczne zaburzeń odżywiania się mogą bezpośrednio wpływać na zdolność chorego do wypełniania codziennych zadań związanych z leczeniem cukrzycy. Mogą także mieć ujemny wpływ na dążenie chorego do uzyskania optymalnej kontroli metabolicznej oraz prowadzić do zwiększenia ryzyka bezpośrednich i odległych powikłań cukrzycy. Leczenie zaburzeń odżywiania i innych problemów zdrowotnych u chorych na cukrzycę może znacznie poprawić zarówno ich zdrowie fizyczne, jak i ogólne samopoczucie czy funkcjonowanie. Objawy kliniczne Zaburzenia odżywiania się są grupą zaburzeń charakteryzujących się nieprawidłowymi zachowaniami związanymi z jedzeniem, a także wieloma różnymi objawami psychologicznymi. Określenie „nieprawidłowe zachowania związane z jedzeniem” obejmuje stosowanie łagodnych i bardziej rygorystycznych diet, epizody niekontrolowanego objadania się i zachowania kompensacyjne mające na celu kontrolę masy ciała. Epizody niekontrolowanego objadania się polegają na zjadaniu dużych ilości pokarmów w krótkim czasie, z towarzyszącym poczuciem utraty kontroli nad jedzeniem. Zachowania kompensacyjne, mające na celu kontrolę masy ciała, obejmują różne formy przeczyszczania, takie jak wywoływanie wymiotów i nadużywanie środków przeczyszczających, moczopędnych i lewatyw, a także innego rodzaju zachowania (niezwiązane z przeczyszczaniem), takie jak głodzenie się, nadużywanie tabletek odchudzających i wyczerpujące, kompulsywne ćwiczenia fizyczne. Chorzy na cukrzycę typu 1 niestety dysponują dodatkową metodą odchudzającą, która jest dla nich szczególnie niebezpieczna – czasem w celu redukcji masy ciała celowo pomijają zalecane dawki insuliny. To zachowanie zaczęło ostatnio być określane jako „diabulimia”, chociaż radzimy unikać tego terminu, ponieważ nie obejmuje innych problemów związanych z odżywianiem chorych na cukrzycę i sugeruje, że zaburzenia odżywiania u tych chorych są zasadniczo odrębne od analogicznych zaburzeń występujących u osób bez cukrzycy. Samowolne zmienianie schematu przyjmowania insuliny przez chorego, który zmniejsza, opóźniania czy całkowicie pomija zalecane dawki, może wywołać u niego hiperglikemię i szybką utratę kalorii przez wydalanie glukozy z moczem. Mniej dramatyczne zaniedbywanie insulinoterapii w postaci sporadycznego monitorowania stężenia glukozy we krwi czy niewystarczającego zwiększania dawki insuliny zdarza się bardzo często i może być zarówno celowe, jak i niezamierzone. Niezaplanowanemu zaniedbywaniu indulinoterapii u chorych na cukrzycę często towarzyszy poczucie zniechęcenia w zakresie samokontroli.