Rozpoczynanie leczenia insuliną podczas 20-minutowej wizyty ambulatoryjnej. Część 1: stworzenie odpowiednich warunków

Część 2, która zostanie opublikowana w numerze 4/2010 Diabetes Spectrum (i następnym zeszycie Diabetologii po Dyplomie), będzie dotyczyć samego rozpoczynania leczenia insuliną. Zostanie omówiona indywidualizacja leczenia w zależności od docelowej wartości hemoglobiny A_1C, dostępne preparaty insuliny i ich przydatność w różnych grupach chorych oraz, w zależności od indywidualnego profilu glikemii, rozpoczynanie i intensyfikacja insulinoterapii, a także rola samodzielnego monitorowania glikemii przez chorych w skutecznym leczeniu cukrzycy typu 2.
W obu artykułach łącznie zostaną przedstawione praktyczne strategie umożliwiające jak najlepsze wykorzystanie ograniczonego czasu wizyty na przygotowanie chorych do rozpoczęcia, a następnie intensyfikacji insulinoterapii.

W badaniu przekrojowym, które przeprowadzono w 2006 roku, stwierdzono, że tylko u 42% chorych na cukrzycę w Stanach Zjednoczonych wartość hemoglobiny A_1C (HbA_1C) była mniejsza od wyznaczonej docelowej, co wskazuje na potrzebę bardziej wszechstronnego podejścia do leczenia, obejmującego zmiany stylu życia, częste monitorowanie stężenia glukozy we krwi oraz rygorystyczne leczenie. Na kontrolę stężenia glukozy we krwi wpływa kilka indywidualnie kontrolowanych czynników, w tym dieta, aktywność fizyczna, stres oraz przyjmowane leki, uzasadnione jest zatem umożliwienie chorym odgrywania aktywnej roli w leczeniu cukrzycy. Zbyt często chorych na cukrzycę traktuje się tak, jakby mieli wadę charakteru, zamiast zachęcać ich do aktywnego udziału w leczeniu tego dziedzicznego zaburzenia metabolicznego.
Na celowość umożliwiania chorym aktywnego udziału w leczeniu cukrzycy wskazują wyniki międzynarodowego badania Diabetes Attitudes, Wishes, and Needs (DAWN) z udziałem 3170 chorych na cukrzycę typu 2. W tym badaniu jakość współpracy chorych z lekarzami była najsilniejszym wskaźnikiem predykcyjnym wyników leczenia podawanych przez pacjentów. Dostęp do lekarza oraz relacja z nim wykazywały silny związek z samopoczuciem chorych oraz postrzeganą przez nich kontrolą cukrzycy. Co więcej, chorzy, których interakcje z lekarzem były lepsze, w większym stopniu przestrzegali zaleceń terapeutycznych, zapewne w następstwie lepszego poinformowania oraz większego udziału w decyzjach dotyczących leczenia. Również dostęp do pielęgniarki w trakcie leczenia zwiększał przestrzeganie zaleceń terapeutycznych, a więc można sądzić, że udział innych pracowników opieki zdrowotnej, którzy mogą odgrywać uzupełniającą rolę edukacyjną, korzystnie wpływa na wyniki leczenia.
Skuteczne leczenie cukrzycy typu 2 wymaga dużego zaangażowania ze strony chorych, ponieważ muszą oni podejmować wiele działań związanych z ich udziałem w leczeniu. Dotyczy to zwłaszcza chorych wymagających leczenia insuliną, mimo że obecnie dostępne są zaawansowane preparaty insuliny i systemy jej podawania, które przyczyniły się do uproszczenia insulinoterapii.
Niestety, podczas normalnej wizyty w gabinecie lub przychodni lekarz może zwykle poświęcić jedynie około 10-20 minut na omówienie kwestii związanych z leczeniem. Może to wywoływać frustrację zarówno u chorych, jak i lekarzy. W idealnych warunkach skierowanie chorego do instruktora diabetologicznego może ułatwić rozwiązanie problemu stałej potrzeby edukacji i wsparcia, umożliwiając chorym zaakceptowanie ich choroby oraz uzyskanie umiejętności, wiary w siebie i motywacji niezbędnych do osiągnięcia docelowej glikemii. Wielu lekarzy nie ma jednak możliwości kierowania chorych na takie szkolenia.
W niniejszym artykule omówiono cele behawioralne chorych na cukrzycę typu 2, a także strategie postępowania w warunkach rzeczywistej praktyki klinicznej, które mogą być wykorzystywane przez lekarzy, instruktorów i inny personel opieki zdrowotnej w celu lepszego wykorzystania krótkiego czasu wizyt w gabinecie lub przychodni, zwłaszcza wtedy, gdy rozpoczyna się leczenie insuliną.