Hiperglikemia i cukrzyca u hospitalizowanych chorych – postępowanie

Niekontrolowana hiperglikemia u chorych hospitalizowanych zarówno z wcześniejszym rozpoznaniem cukrzycy, jak i bez takiego rozpoznania pogarsza rokowanie oraz wydłuża pobyt w szpitalu. Pomijając fakt wzrastającej częstości cukrzycy w Stanach Zjednoczonych, u wielu chorych bez wcześniej rozpoznanej cukrzycy w okresie hospitalizacji stwierdzana jest, zależna od choroby, stresowa hiperglikemiia. Oszacowano, że hiperglikemię można rozpoznać u około 1/3 hospitalizowanych chorych. Koszty hospitalizacji chorych na cukrzycę stanowią połowę wydatków ponoszonych w związku z tą chorobą. Właściwa kontrola glikemii powinna być jednym z priorytetowych zadań, jakie stawiają sobie szpitale i pracujący w nich lekarze. Cele terapeutyczne i zasady postępowania w przypadku hiperglikemii szpitalnej zostały niedawno opracowane przez American Association of Clinical Endocrinologists (AACE) i American Diabetes Association (ADA).
Uzyskanie właściwej kontroli stężeń glukozy i jednocześnie uniknięcie epizodów hipoglikemii stanowią wyzwanie nawet dla doświadczonych lekarzy klinicystów. Do czynników ograniczających kontrolę glikemii w warunkach szpitalnych można zaliczyć: zmienną ilość spożywanych kalorii, zmiany w przyjmowanych lekach w porównaniu do leków stosowanych w domu, zmiany godzin oznaczania glukozy oraz schematów insulinoterapii. Dobre zrozumienie fizjologicznych podstaw substytucji insuliny jest niezbędne dla ominięcia trudności w leczeniu i uzyskania właściwej kontroli glikemii.
Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie praktycznych zasad postępowania w szpitalu w sytuacji wystąpienia hiperglikemii.

Ogólne zalecenia

Hiperglikemię definiuje się jako wartości stężenia glukozy przekraczające 140 mg/dl, a stale utrzymujące się stężenia >140-180 mg/dl są wskazaniem do rozpoczęcia leczenia. U chorych hospitalizowanych z hiperglikemią bez rozpoznanej wcześniej cukrzycy oraz u chorych na cukrzycę, u których tego testu w ostatnim czasie nie wykonano, zaleca się oznaczenie wartości HbA_1C. W chwili obecnej uznano, że wartość HbA_1C ≥6,5% pozwala rozpoznać istniejącą już cukrzycę i odróżnić ją od przejściowej hiperglikemii stresowej. U chorych z rozpoznaną cukrzycą oznaczenie to pozwoli określić adekwatność wyrównania metabolicznego przy dotychczasowym leczeniu oraz zaplanować właściwe modyfikacje przed wypisaniem chorego ze szpitala. Przetoczenie masy czerwonokrwinkowej w okresie pobytu w szpitalu fałszywie zaniży oznaczone wartości HbA_1C.
Chorym na cukrzycę lub z hiperglikemią należy zapewnić odpowiednio dostosowaną dietę o stałej zawartości węglowodanów oraz wykonywać kontrolne pomiary stężeń glukozy przed posiłkiemi przed snem. Typowo w przypadku ostrego schorzenia należy odstawić dotychczas stosowane leczenie doustne, z wyjątkiem sytuacji, gdy planowana jest krótka hospitalizacja. Leczenie doustne może być ponownie włączone w momencie, gdy zbliża się wypis chorego ze szpitala lub jego przeniesienie na oddziały o bardziej zachowawczym profilu.