Kiedy oceniać fibronektynę płodową?

Odpowiedź: Fibronektyna płodowa (fetal fibronectin, FFN) jest glikoproteiną znajdującą się między kosmówką a doczesną, którą wykrywa się w wydzielinie pochwowej w bardzo małych stężeniach w 22-34 tygodniu ciąży. Wysokie stężenie ( ≥50 ng/ml) FFN w wydzielinie pochwowej w 22 tygodniu ciąży lub później zwiększa ryzyko porodu przedwczesnego. Całkowita czułość i swoistość oceny FFN przy porodzie przedwczesnym wynoszą odpowiednio około 56 i 84%, ale zależy to od wieku ciążowego w momencie pobrania próbki, badanej populacji oraz faktu, czy wykonuje się jedno badanie, czy powtarza badania przesiewowe. Dodatnia i ujemna wartość predykcyjna zależą od częstości występowania porodu przedwczesnego w danej populacji. Dodatnia wartość predykcyjna dodatniego wyniku badania FFN wynosi 9-46%, a ujemna często jest większa niż 90%. Nawet w 13-22 tygodniu ciąży zwiększone stężenie FFN powyżej 90 centyla zwiększa ryzyko porodu przedwczesnego w przyszłości 2-3-krotnie, ale przydatność oznaczenia ilościowego FFN wymaga dalszej oceny w badaniach klinicznych przed włączeniem go do praktyki klinicznej.
Ocena FFN jest badaniem przesiewowym i jako takie określa tylko poziom ryzyka porodu przedwczesnego. Aby badanie przesiewowe, takie jak ocena stężenia FFN, było przydatne klinicznie, jego wykonanie musi prowadzić do potencjalnie użytecznej klinicznie interwencji (monitorowanie lub leczenie, w wyniku którego można by wykazać poprawę wyników) lub ma na tyle wystarczającą ujemną wartość predykcyjną, aby pozwalało na zaniechanie takich interwencji. Obecnie nie posiadamy żadnych dowodów z randomizowanych badań klinicznych, które pozwalałyby przypuszczać, że badanie FFN przynosi korzyści w leczeniu kobiet bez objawów klinicznych z porodem przedwczesnym w wywiadzie (lub w innych populacjach zwiększonego ryzyka, takich jak np. ciąża bliźniacza). W dwóch badaniach stwierdzono, że antybiotyki, jedyna metoda interwencji, która została zbadana w grupie kobiet z dodatnim wynikiem FFN, nie zapobiegają porodowi przedwczesnemu u kobiet bez objawów klinicznych. Ponadto w badaniach interwencyjnych często stosowane działania profilaktyczne, takie jak leżenie w łóżku i podawanie tokolizy, nie przyniosły korzyści kobietom z ujemnym wynikiem FFN i nie należy uważać, że są one skuteczne u kobiet z dodatnim wynikiem testu, aż do momentu potwierdzenia tego w badaniach klinicznych.