Ból przebijający: postępy w leczeniu

OSTATNIE ODKRYCIA

Ból przebijający jest odróżniany od innych zespołów bólowych z uwagi na swą wyjątkową patofizjologię, znaczenie kliniczne i społeczno-ekonomiczne oraz względy terapeutyczne. Mimo świadomości jego występowania BTP jest nadal zbyt rzadko rozpoznawany, co sprawia, że leczenie chorych jest niedostateczne. Informacje kliniczne zasadniczo opierają się na serii przypadków chorych lub opinii ekspertów. Lekiem z wyboru w zwalczaniu BTP pozostaje fentanyl podawany w formie doustnej lub donosowej, trwają jednak intensywne badania mające na celu zwiększenie jego tolerancji i skuteczności oraz poprawę właściwości farmakokinetycznych.

PODSUMOWANIE

Dane pochodzące z badań epidemiologicznych i klinicznych wskazują, że ból przebijający nadal stwarza problem, zwłaszcza wśród chorych na nowotwory złośliwe. Kluczem do skutecznego zwalczania bólu jest ustalenie właściwego rozpoznania, a następnie podjęcie odpowiedniego leczenia.

SŁOWA KLUCZOWE

ból przebijający, nowotwór, fentanyl

WPROWADZENIE

W 1990 r. Russell K. Portenoy oraz Neil A. Hagen opublikowali artykuł poświęcony swoistemu zespołowi bólowemu, zwanemu bólem przebijającym (BTP). Ten rodzaj bólu był już wprawdzie znany i został opisany, ale publikacja Portenoya i Hagena była pierwszym przeglądem zagadnienia. Jak dotąd pozostaje ona punktem odniesienia w ustalaniu rozpoznania i opracowywaniu wytycznych leczenia.
Ból przebijający towarzyszy zwykle bólowi nowotworowemu i jest opisywany jako przemijające zaostrzenie bólu u chorego ze stabilnymi dolegliwościami bólowymi, otrzymującego przewlekle leki opioidowe. Określenie to zawiera różne rodzaje ostrych dolegliwości bólowych cechujących się okresowym występowaniem, różniących się zależnością od wywołujących je zdarzeń, przewidywalnością, unikalną etiologią i patofizjologią.
Ból przebijający wyróżnia się także z powodu stosowania leczenia empirycznego oraz ważnej roli z punktu widzenia klinicznego, psychologicznego i ekonomicznego.
Natomiast ból wywoływany przez nowotwór jest jednym z najbardziej uciążliwych objawów, występującym u 55-95% chorych na zaawansowany nowotwór, często towarzyszy jego progresji lub jest powodowany leczeniem przeciwnowotworowym.
Zwalczanie BTP jest wprawdzie w dużej mierze empiryczne, z czasem staje się jednak bardziej swoiste. Wykorzystuje się nowe drogi podania leków oraz nowe cząsteczki.