Streszczenie
OSTATNIE ODKRYCIA
Niedawno wykazano, że zdarzeniem częstym i swoistym dla gwiaździaków włosowatokomórkowych jest występowanie genu fuzyjnego BRAF, prowadzące do aktywacji szlaku kinazy białkowej aktywowanej miogenem. Proces ten może się stać punktem uchwytu leczenia. W glejakach w II lub III stopniu złośliwości oraz glejakach wielopostaciowych najważniejszymi markerami prognostycznymi i predykcyjnymi pozostają jednoczesna delecja 1p/19q oraz stan genu metylotransferazy O-6-metyloguaniny-DNA. Zidentyfikowane niedawno mutacje IDH1/IDH2 są charakterystyczne dla glejaków rozlanych, często występują w glejakach w II lub III stopniu złośliwości i mają znaczenie rokownicze u chorych na glejaki w III stopniu złośliwości, a także na glejaki wielopostaciowe, w których są jednak charakterystyczne jedynie dla postaci wtórnych.
PODSUMOWANIE
Intensywne badania molekularne doprowadziły do odkrycia nowych markerów diagnostycznych i rokowniczych, które uściślają histomolekularną klasyfikację glejaków.
SŁOWA KLUCZOWE
jednoczesna delecja 1p/19q, BRAF, glejak, dehydrogenaza 1 izocytrynianu, metylotransferaza O-6-metyloguaniny-DNA
WPROWADZENIE
Histopatologiczna klasyfikacja glejaków nadal nie może być uznana za zadowalającą, nie tylko z powodu braku powtarzalności wyników, lecz również z uwagi na brak precyzji w ustalaniu rokowania. Ograniczenia te wynikają z oparcia klasyfikacji na kryteriach subiektywnych, co dotyczy zarówno określania fenotypu, jak i stopnia złośliwości. Zjawiska te utrudniają prowadzenie badań klinicznych i interpretację ich wyników. Konieczne jest zatem ustalenie obiektywnych markerów diagnostycznych i rokowniczych. W badaniach prowadzonych obecnie z udziałem chorych na glejaki w II lub III stopniu złośliwości uczestników dzieli się na podgrupy w zależności od występowania lub braku jednoczesnej delecji 1p/19q, a w badaniach poświęconych glejakom wielopostaciowym chorzy przydzielani są do poszczególnych podgrup w zależności od stanu mutacji w genie metylotransferazy O-6-metyloguaniny-DNA (O-6-methylguanine-DNA methyltransferase; MGMT). Niedawno w dużych badaniach dotyczących genomów wyodrębniono dwa nowe markery: rearanżację genu BRAF w gwiaździakach włosowatokomórkowych oraz mutacje w genach dehydrogenazy izocytrynianu 1 (isocitrate dehydrogenase 1; IDH1) i dehydrogenazy izocytrynianu 2 (IDH2) w glejakach rozlanych. Markery te są podstawą do opracowania nowej klasyfikacji glejaków, opartej jednocześnie na charakterystyce histologicznej i molekularnej.