Streszczenie
Niemal 50% zakażeń przenoszonych drogą płciową (sexually transmitted infections, STI) wykrywanych jest u młodzieży i młodych dorosłych między 15 a 24 rokiem życia. Aktywne seksualnie nastoletnie kobiety obarczone są większym ryzykiem STI ze względu na uwarunkowania biologiczne i behawioralne. Spośród czynników biologicznych należy przede wszystkim wymienić ektopię gruczołową, czyli fizjologiczne w tej grupie wiekowej „wywinięcie” błony śluzowej kanału szyjki macicy na tarczę części pochwowej, kiedy komórki gruczołowe z kanału szyjki macicy charakterystyczne dla endocervix tymczasowo pokrywają powierzchnię szyjki, typowo pokrytej przez nabłonek wielowarstwowy płaski nierogowaciejący. Patogeny przenoszone drogą płciową z łatwością rozpoznają receptory zgromadzone na tak dużej powierzchni nabłonka gruczołowego. Dodatkowo układ immunologiczny dojrzewających kobiet jest słabszy, przez co są one bardziej podatne na czynniki chorobotwórcze odpowiedzialne za STI, w tym Chlamydia trachomatis oraz Neisseria gonorrhoeae.
Pewną rolę w przenoszeniu STI może pełnić antykoncepcja hormonalna. Nasila ona ektopię gruczołową, choć z drugiej strony związana jest ze zmniejszeniem ryzyka zapalenia miednicy mniejszej (pelvic inflammatory disease, PID). Zmniejszenie prawdopodobieństwa PID jest wynikiem wpływu progestagenów zawartych w różnych środkach antykoncepcji, który sprawia, że błona śluzowa szyjki macicy ulega pogrubieniu, chroniąc jamę macicy przed wniknięciem drobnoustrojów. Przyjmuje się, że miedziana wewnątrzmaciczna wkładka antykoncepcyjna (intrauterine device, IUD), która nie zawiera hormonów, nie zwiększa ryzyka STI ani powikłań w postaci PID.
Jednym z zadań programu Healthy People 2010, zainicjowanego przez US Department of Health and Human Services, jest zwiększenie liczby nastolatków stosujących zarówno barierowe metody antykoncepcji, jak i antykoncepcję hormonalną, ponieważ antykoncepcja hormonalna jest wysoce skuteczna w zapobieganiu ciąży, ale nie zabezpiecza w dostatecznym stopniu przed STI. Odwrotnie, prezerwatywy są skutecznym sposobem uchronienia się przed STI, ale są nieco mniej skuteczne w zapobieganiu ciąży niż metody hormonalne. Obecnie tylko około 5% nastolatek twierdzi, że stosuje jednocześnie obydwie formy zabezpieczenia. Przynajmniej jedno badanie wykazało, że używanie antykoncepcji barierowej przez dorastające kobiety jest proporcjonalne do stopnia uświadomienia ryzyka transmisji STI od partnera. Nastoletnie kobiety częściej stosują prezerwatywy w kontaktach seksualnych z przypadkowymi partnerami, co tłumaczą większą świadomością ryzyka STI. Ale tylko młode kobiety ze STI w wywiadzie są bardziej skłonne do korzystania z metod barierowych wraz z antykoncepcją hormonalną.