Poród przedwczesny: trzy sposoby oceny ryzyka

Poród zarówno przedwczesny, jak w terminie wymaga unikalnie skoordynowanej interakcji między szyjką a trzonem macicy. Niedojrzała szyjka macicy może się nie zmieniać pomimo długotrwałej czynności skurczowej macicy, natomiast szyjka dojrzała może skracać się i rozwierać w wyniku nawet niewielkiej aktywności skurczowej macicy. To stanowi wytłumaczenie, dlaczego aktywność skurczowa macicy jest słabym czynnikiem predykcyjnym spontanicznego porodu przedwczesnego (preterm birth, PTB), chociaż zazwyczaj to właśnie skurcze macicy skłaniają ciężarną do wizyty u lekarza. Z drugiej strony istnieją pewne dowody, że zastępcze markery rozwierania się szyjki macicy i aktywacji doczesnej, takie jak obecność fibronektyny płodowej (fetal fibronectin, fFN) w wydzielinie szyjkowo-pochwowej lub ultrasonograficznie udokumentowane skracanie się szyjki są lepszymi markerami w prognozowaniu wystąpienia porodu przedwczesnego niż sama czynność skurczowa macicy. (Od redakcji: około 1 z 4 porodów przedwczesnych jest konsekwencją działań medycznych wynikających ze wskazań matczynych i/lub płodowych, ale dla potrzeb tego artykułu skrót PTB odnosi się wyłącznie do samoistnego porodu przedwczesnego).
Należy dokładnie określić faktyczne ryzyko porodu przedwczesnego u ciężarnej tak, aby można było opracować strategie postępowania najkorzystniejsze dla danej pacjentki. Takie postępowanie może wyeliminować niepotrzebne i kosztowne interwencje u kobiet, u których w istocie istnieje niewielkie ryzyko porodu przedwczesnego pomimo wywiadu położniczego obciążonego porodem przed terminem lub pomimo występowania objawów zagrażającego porodu przedwczesnego. Obecnie do najbardziej wiarygodnych sposobów prognozowania samoistnego porodu przedwczesnego zarówno u ciężarnych z objawami, jak i bez nich zalicza się: przebyte porody przedwczesne w wywiadzie, badanie w kierunku obecności fFN oraz ocenę długości szyjki macicy w badaniu ultrasonograficznym. Przełomowe badanie Preterm Prevention Study, w którym u prawie 3000 ciężarnych bez objawów między 22 a 24 tygodniem ciąży oceniono czynniki ryzyka porodu przedwczesnego, wykazało, że te trzy parametry świadczyły o znacznie większym względnym ryzyku porodu przedwczesnego niż pozostałe, tradycyjne czynniki wiążące się z PTB, w tym czynność skurczowa macicy.