Streszczenie
Wprowadzenie
Wysoki odsetek niedoborów witaminy D stwierdzany w różnych grupach wiekowych w polskiej populacji jest niepokojący. Niedobory witaminy D przyczyniają się nie tylko do rozwoju krzywicy, osteomalacji i osteoporozy, ale także mogą zwiększać ryzyko rozwoju wielu innych chorób, m.in. cukrzycy typu 1, nowotworów (piersi, prostaty, jelita grubego), chorób autoimmunologicznych (stwardnienie rozsiane, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy), sercowo-naczniowych oraz zespołu metabolicznego. Dlatego tak ważne jest zaopatrzenie ustroju w witaminę D, uwzględniające jej wielokierunkowe działanie, z równoczesnym zapewnieniem bezpieczeństwa.
Wskaźnikiem zaopatrzenia organizmu w witaminę D jest stężenie 25-hydroksywitaminy D w surowicy [25(OH) D]. Optymalne stężenie u dzieci wynosi 20-60ng/ml (50-150 mmol/l), a u dorosłych 30-80 ng/ml (75-200 mmol/l).
Do prawidłowego rozwoju i mineralizacji układu szkieletowego oraz zmniejszenia ryzyka chorób cywilizacyjnych niezbędna jest nie tylko odpowiednia podaż witaminy D i wapnia (tab. 1), ale także przestrzeganie zasad aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu.
Szczególnie ważna jest urozmaicona dieta zawierająca produkty bogate/wzbogacone w witaminę D i wapń, w tym mleko i przetwory mleczne oraz ryby (tab. 2, 3). W razie niewystarczającego spożycia witaminy D i wapnia w diecie należy ją uzupełnić o preparaty farmaceutyczne.
Regularna ekspozycja na słońce stanowi istotne endogenne źródło witaminy D. Należy jednak zaznaczyć, że powszechne dziś stosowanie kremów z filtrami przeciwsłonecznymi może redukować wydajność syntezy skórnej pod wpływem promieniowania UVB nawet o 90%. W naszej strefie geograficznej synteza skórna zachodzi od kwietnia do września, przy zapewnieniu min. 15-minutowej ekspozycji na słońce 18% powierzchni ciała (odsłonięte przedramiona i częściowo nogi) w godz. 10-15, bez stosowania filtrów ochronnych. Natomiast od października do marca synteza skórna praktycznie nie zachodzi.
Bardzo ważne jest wyważenie między korzyściami wynikającymi z ekspozycji na słońce, która przynajmniej w okresie letnim zapewnia odpowiedni stan zaopatrzenia w witaminę D, a ryzykiem wystąpienia raka skóry. Obecnie u niemowląt <6 m.ż. bezpośrednia ekspozycja na słońce nie jest zalecana.
Dodaj do ulubionych
