Streszczenie
Sercowo-płucny test wysiłkowy (ergospirometria) jest bardzo użytecznym badaniem służącym ocenie skuteczności treningu, pozwala wykluczyć współistniejące choroby (np. płuc) będące przeciwwskazaniem do rygorystycznego programu rehabilitacyjnego. Kolejną zaletą ergospirometrii jest możliwość zrozumienia zmian fizjologicznych wywołanych wysiłkiem oraz obiektywna ocena skuteczności treningu zastosowanego podczas rehabilitacji. Odpowiednio zaplanowany trening fizyczny zapewnia następujące korzyści: • wzrost masy mięśniowej oraz liczby mitochondriów, • poprawę dystrybucji krwi w obrębie tkanek, czego wynikiemjest zwiększony dostęp O2 oraz zmniejszenie obciążenia serca, • ograniczenie produkcji kwasumlekowego, a w efekcie CO2 oraz H+, • zmniejszenie napędu oddechowego, • poprawę tolerancji wysiłku oraz komfortu życia. Mięśnie szkieletowe Mięśnie szkieletowe są zbudowane z dwóch typów kurczących się komórek. Pierwszy typ wydaję się odpowiedzialny za powtarzalne długotrwające skurcze – włókna wytrzymałościowe. Jest to typ I włókien lub włókna tlenowe. Drugi typ charakteryzuje się zdolnością do szybkich skurczów. Określany jest typem II lub glikolitycznym. Stosunek liczby poszczególnych włókien jest zmienny w zależności od grupy mięśni. Po zastosowaniu efektywnego programu treningowego dochodzi do przebudowy włókien typu II. Typ IIb, który charakteryzuje się bardzo niską wydajnością procesów tlenowych ulega przemianie we włókna typu IIa, które mają wysoki potencjał przemian tlenowych. Również włókna typu I ulegają chemicznym oraz strukturalnym modyfikacjom. Dochodzi w nich do zwiększenia ilości oraz rozmiaru mitochondriów. Jednocześnie następuje wzrost stężenia enzymów w cytoplazmie komórek oraz mitochondriach. Wynikiem powyższych zmian jest usprawnionymetabolizmtlenowy. Wraz ze wzrostem tempa metabolizmu tlenowego, poprawie ulega transport tlenu do mięśni. Stężenie mioglobiny w wytrenowanych mięśniach jest większe, co ułatwia transport tlenu z naczyń włośniczkowych do cytoplazmy miocytów. Ważniejszym faktem jest jednak proliferacja naczyń włośniczkowych. Proliferacja naczyń włośniczkowych jest proporcjonalna do wzrostu objętości włókien mięśniowych. W ten sposób stopniowe zmniejszanie drogi dyfuzyjnej (od źródła tlenu zawartego w hemoglobinie do miejsca jego wykorzystania w mitochondriach) stwarza warunki do utrzymania stałego zużycia tlenu przy niższym PO2. Opisane zmiany strukturalne oraz biochemiczne dotyczą tylko i wyłączniemięśni poddanych treningowi, co jest określane zasadą swoistości. Jednocześnie występują zmiany w innych narządach ludzkiego ciała. Najważniejszą zmianą w zakresie układu sercowo-naczyniowego jest przerost mięśnia sercowego – powiększenie grubości ścian serca oraz wielkości jam. Ponadto następuje zmiana składu ludzkiego organizmu, spada masa ciała przy jednoczesnym wzroście masy mięśniowej i spadku masy tłuszczowej.