Niski woltaż zespołów QRS

W aparatach, zwłaszcza starszego typu, ręczna zmiany amplitudy zapisu z 1 mV na tzw. pół cechy lub podwójną cechę może skutkować tym, że u następnego pacjenta zapis EKG zostanie wykonany nieprawidłowo. Pamiętamniedawne zdarzenie z poradni, gdzie trafił na konsultację pacjent z powodu nieprawidłowego zapisu EKG. Zapis był istotnie nieprawidłowy – wszystkie cechy przerostu lewej komory można było zarejestrować, tylko trzeba było zwrócić uwagę na fakt, że został wykonany z podwójną cechą zapisu. Wykonanie zapisu z ˝ cechy może spowoduje zaniżenie woltażu zespołów QRS. Jakie są kryteria rozpoznania niskiego woltażu QRS? Najpowszechniej stosowane jest kryterium mniej niż 0,5 mV w każdym odprowadzeniu kończynowym oraz mniej niż 1 mV w każdym odprowadzeniu przedsercowym. Możliwe warianty to obecność niskiego woltażu tylko w odprowadzeniach kończynowych (ryc. 1) lub przedsercowych (ryc. 2), rzadziej zmniejszoną amplitudę zespołów QRS rejestrujemy we wszystkich odprowadzeniach zapisu (ryc. 3). W piśmiennictwie opisywany jest również taki układ zmian w EKG, jak niski woltaż odprowadzeń kończynowych oraz wysoki przedsercowych. Jest to tzw. triada Goldbergera, na którą składa się: niski woltaż (≤0,8mV) odprowadzeń kończynowych, wysoki woltaż odprowadzeń przedsercowych (SV1 lub SV2 + RV5 lub RV6 ≥3,5 mV) oraz mała progresja R w odprowadzeniach V1-V3, V4. Nie ma w tej triadzie ograniczeń czasowych dla zespołów QRS, można więc sobie wyobrazić, że taki obraz może być wynikiem bloku lewej odnogi z niskim woltażem w odprowadzeniach kończynowych, a wysokim w przedsercowych. Triada Goldbergera została opisana jako wysoce czuły (70%) i wysoce swoisty (91%) obraz typowy dla kardiomiopatii rozstrzeniowej. Triada Golbergera, opisana w 1982 roku, nie znalazła jednak szerszego zastosowania klinicznego. Niski woltaż zespołów QRS jest rzadko obserwowany u osób zdrowych (jako wariant normy) i może być związany z istotnymi patologiami, dlatego w opisie EKG powinien być zawsze uwzględniany. Przyczyny zmniejszenia amplitudy zespołów QRS należy poszukiwać albo w samym mięśniu sercowym, albo na odcinku pomiędzy sercem a ścianą klatki piersiowej. Wykluczmy oczywiście problemy techniczne związane z aparaturą, w tym zmniejszoną wartość cechy. Przyczyny związane z mięśniem sercowym to takie, które prowadzą do osłabienia siły elektrycznej serca. Są nimi najczęściej – przebyty rozległy zawał serca lub przebyte zawały oraz zapalenie mięśnia sercowego, kardiomiopatia rozstrzeniowa i rzadziej amyloidoza.