Streszczenie
Po aktywacji komórki tuczne natychmiast uwalniają pewną część ziarnistości cytoplazmatycznych, wypełnionych różnymi gotowymi mediatorami związanymi z heparyną. Do tych substancji należą histamina, obojętne proteazy, czynniki wzrostu oraz cytokiny o działaniu prozapalnym. Celami działania tych cząsteczek efektorowych w lokalnym mikrośrodowisku są różne cząsteczki lipoprotein w płynie pozakomórkowym błony wewnętrznej, składniki macierzy pozakomórkowej oraz komórki błony wewnętrznej znajdujące się w sąsiedztwie pobudzonych komórek tucznych. Szczególnie istotne jest to, że w miejscach przewlekłego zapalenia może również dochodzić do długotrwałego wybiórczego uwalniania mediatorów prozapalnych bez degranulacji komórek tucznych. Uważa się, że aktywność różnych mediatorów przyczynia się do powstawania pasm włóknistych oraz tworzenia się niestabilnych blaszek miażdżycowych, które są podatne na pęknięcie. Wydaje się więc, że komórki tuczne stanowią nowe ogniwo łączące zapalenie z aterogenezą. W skład nacieków z komórek zapalnych, które typowo występują w tworzących się zmianach miażdżycowych, a także w warstwie przydanki pokrywającej te zmiany, wchodzą trzy rodzaje komórek zapalnych: makrofagi, komórki T oraz komórki tuczne. W przeciwieństwie do innych przewlekłych stanów zapalnych, komponent zapalny zmiany miażdżycowej występuje w odpowiedzi na miejscową retencję, a następnie modyfikację lipoprotein. W czasie tej złożonej odpowiedzi zapalnej na zmodyfikowane lipidy aktywacji ulegają wszystkie trzy typy komórek zapalnych, które wchodzą we wzajemne interakcje. Jeżeli chodzi o modyfikację lipoprotein, to komórki tuczne mogą zarówno odpowiadać na ten proces, jak i być jego efektorami. Zmodyfikowane poprzez utlenianie cząsteczki lipoprotein o małej gęstości (LDL) mogą bowiem aktywować komórki tuczne, powodując egzocytozę i uwalnianie zawartości ziarnistości cytoplazmatycznych do płynu pozakomórkowego, natomiast zawarta w ziarnistościach heparyna wiąże natywne cząsteczki LDL, a będąca także składnikiem ziarnistości obojętna proteaza, chymaza, wywołuje proteolityczną modyfikację LDL. Makrofagii komórki mięśni gładkich znajdujące się w pobliżu pobudzonych komórek tucznych fagocytują następnie podległe egzocytozie ziarnistości obładowane cząsteczkami LDL, a jeżeli dojdzie do nagromadzenia cholesterolu w komórkach, to powstają komórki piankowate. W ten sposób komórki tuczne mogłyby uczestniczyć we wczesnych stadiach aterogenezy, tj. w fazie ewolucji pasm tłuszczowych. W bardziej zaawansowanych zmianach pobudzone komórki tuczne mogą blokować biegnące od zewnątrz do wewnątrz komórek szlaki sygnałowe przeżywalności miocytów mięśni gładkich i komórek śródbłonka, skracając w ten sposób czas ich życia, co wykazano w eksperymentach w hodowlach komórkowych. Śmierć komórek powoduje odsłonięcie prozakrzepowej, podśródbłonkowej powierzchni blaszki (erozja) i inicjuje wzrost miejscowej mikroskrzepliny, natomiast śmierć komórek mięśni gładkich zmniejsza wytwarzanie macierzy pozakomórkowej i osłabia blaszkę. W podobny sposób, poprzez degradację różnych elementów składowych macierzy pozakomórkowej, która następuje albo bezpośrednio, albo pośrednio, tj. przez aktywację metaloproteaz macierzy, pochodzące z komórek tucznych obojętne proteazy również mogą przyczyniać się do osłabienia blaszek i zwiększenia ich podatności na pękanie.
Dodaj do ulubionych