Rozpoznawanie, leczenie i zapobieganie infekcyjnemu zapaleniu wsierdzia w praktyce ambulatoryjnej

Ze względu na brak dokładnych danych zachorowalność na IZW w Polsce można jedynie oszacować. Przyjmuje się, że rocznie dochodzi do około 3000 zachorowań. Na świecie częstość występowania IZW wynosi 3-10 przypadków na 100 000 osób i rośnie z wiekiem, przekraczając 14 na 100 000 wśród osób powyżej 70 roku życia. Częściej chorują mężczyźni, jednak gorsze rokowanie dotyczy kobiet.
Znaczenie IZW wzrosło w ostatnich latach wraz ze zwiększoną liczbą przeprowadzanych inwazyjnych procedur medycznych, zwłaszcza kardiologicznych, ze szczególnym uwzględnieniem stosowania implantów wewnątrzsercowych i wewnątrznaczyniowych. Postawienie wstępnego rozpoznania IZW z racji różnorodności spotykanych objawów, często niewielkich i mało swoistych, może sprawiać trudności nie tylko w praktyce lekarza pierwszego kontaktu, ale także w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej. Coraz częstsze stosowanie antybiotykoterapii może dodatkowo utrudniać lub opóźniać rozpoznanie IZW. Przyczynia się to także do rozwoju szczepów bakterii opornych na wiele antybiotyków, także tych rutynowo stosowanych w leczeniu IZW. Tylko sprawne ustalenie rozpoznania i prawidłowe leczenie IZW zmniejsza ryzyko groźnych powikłań oraz wysoką śmiertelność, jaką obarczone jest to schorzenie (śmiertelność wewnątrzszpitalna oceniana jest na 9,6-26%). O gorszym rokowaniu decydują starszy wiek, sztuczna zastawka, cukrzyca, niewydolność oddechowa, niewydolność nerek, wystąpienie powikłań zatorowych i hemodynamicznych. Jeśli IZW spowodowane jest przez Staphylococcus aureus, grzyby i bakterie Gram-ujemne, wówczas rokuje gorzej niż zakażenie wywołane przez inne czynniki. Największe, sięgające 79%, ryzyko zgonu mają pacjenci z niewydolnością serca (HF), powikłaniami hemodynamicznymi i zakażeniem o etiologii S. aureus, stąd konieczność wykonania operacji w aktywnej fazie choroby.
Obserwowane zmiany epidemiologiczne oraz nowe wnioski z badań nad profilaktyką wymogły aktualizację wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC), dotyczących zapobiegania, rozpoznawania i leczenia IZW, które uległy pewnemu uproszczeniu. Zaproponowano mniej złożone nazewnictwo, ograniczono wskazania do profilaktyki, zwiększono za to jeszcze bardziej znaczenie badania echokardiograficznego. Zmieniono również miejsce leczenia kardiochirurgicznego, podkreślając konieczność wcześniejszej kwalifikacji oraz pierwszeństwo operacji naprawczych, które jeśli to tylko możliwe, powinny być preferowane zamiast wymiany zastawki. Wytyczne te, zwłaszcza w części odnoszącej się do praktyki ambulatoryjnej, chcielibyśmy przybliżyć w naszym artykule.