Spis treści

Dobre przygotowanie się do egzaminu specjalizacyjnego z tak obszernego działu medycyny, jakim są choroby wewnętrzne, jest zadaniem trudnym. Na egzaminach zdarzają się pytania dotyczące zagadnień, w przypadku których konieczna jest znajomość najnowszych publikacji, gdyż wiedza podręcznikowa nie daje pewności wyboru prawidłowej odpowiedzi. Ważne jest jednak nie tylko przyswajanie stale aktualizowanej wiedzy, lecz także umiejętność rozwiązywania testów. Chcąc pomóc czytelnikom w dobrym

przygotowaniu się do sprawdzianu, co miesiąc publikujemy pytania testowe, których forma jest bardzo zbliżona do pytań egzaminacyjnych. Przy każdym z pytań zamieszczamy konsultowany przez wybitnego specjalistę opis, który powinien pozwolić na znalezienie prawidłowej odpowiedzi. Zagadnienia, do których ułożone są pytania, zostały nadesłane przez czytelników. Propozycje kolejnych tematów, które zdaniem Państwa warto zamieścić w repetytorium, prosimy nadsyłać na adres: [email protected]

1. Wskaż prawdziwe stwierdzenia dotyczące białkomoczu ortostatycznego:

A. Może pojawić się po kilkugodzinnym przebywaniu w pozycji pionowej

B. Najczęściej dotyczy osób po 30. r.ż.

C. Jego wielkość zwykle przekracza 1 g/24h

D. Wykazuje tendencję do samoistnego ustępowania

E. Jest wskazaniem do wykonania biopsji nerki


Wybierz zestaw prawidłowych odpowiedzi:

1. AD, 2. ADE, 3. ABDE, 4. ABCD, 5. ABCDE


Białkomocz ortostatyczny występuje wyłącznie w pozycji pionowej ciała. Zaburzenie to dotyczy 2-5% osób w wieku młodzieńczym i bardzo rzadko pojawia się po 30. r.ż. Może występować jako zjawisko przejściowe (około 80%) lub mieć charakter stały (około 20%). Wykazuje tendencję do samoistnego ustępowania, a jego przyczyny nie zostały do końca wyjaśnione. Wielkość białkomoczu ortostatycznego wyjątkowo przekracza 1 g/24h. Ocena bioptatu nerki w zdecydowanej większości przypadków uwidacznia prawidłowe morfologicznie kłębuszki nerkowe. Jedynie w niewielkim odsetku (do 10%) można stwierdzić obecność bardzo niewielkich zmian dotyczących podocytów lub mezangium. Z tego względu w przypadku stwierdzenia białkomoczu ortostatycznego nie rekomenduje się wykonywania biopsji nerki, ale zaleca dalszą obserwację pacjenta.


Konsultacja: prof. dr hab. med. Michał Myśliwiec

2. Chłoniak Burkitta charakteryzuje się:

A. Bardzo małą dynamiką proliferacyjną

B. Najkrótszym wśród nowotworów czasem podwojenia masy

C. Dysregulacją genu c-myc

D. Opornością na chemioterapię

E. Burzliwym przebiegiem klinicznym


Wybierz zestaw prawidłowych odpowiedzi:

1. AC, 2. BD, 3. CD, 4. BCE, 5. DE


Chłoniak Burkitta jest najbardziej złośliwym nowotworem układu chłonnego wywodzącym się z dojrzałych limfocytów B. Stanowi 3-4% wszystkich chłoniaków w USA i w Europie. Jest spowodowany zakażeniem wirusem Epsteina i Barr w 95% przypadków na obszarach endemicznych i w kilkunastu procentach przypadków sporadycznych. Chłoniak Burkitta charakteryzuje się niezwykłą dynamiką proliferacyjną, blisko 100% frakcją wzrostową, najkrótszym wśród nowotworów czasem podwojenia masy (około 26 godzin), dysregulacją genu c-myc i burzliwym przebiegiem klinicznym, prowadzącym bez leczenia do śmierci w ciągu kilku tygodni od wystąpienia pierwszych objawów klinicznych. Dynamika choroby i wynikające z niej ryzyko groźnych powikłań wymagają natychmiastowego rozpoczęcia optymalnego leczenia. Chłoniak Burkitta, podobnie jak ostre białaczki, powinien być traktowany jako stan naglący w onkologii. Te same cechy choroby, które są odpowiedzialne za jej burzliwy przebieg, powodują również wyjątkową podatność tego nowotworu na chemioterapię.


Konsultacja: prof. dr hab. med. Anna Dmoszyńska, prof. dr hab. med. Jacek Jassem

3. Triada Charcota to określenie typowych objawów klinicznych:

1. Ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego

2. Kamicy przewodowej

3. Ostrego zapalenia dróg żółciowych

4. Kamicy pęcherzyka żółciowego

5. Ostrego zapalenia trzustki


Typowe objawy kliniczne ostrego zapalenia dróg żółciowych, nazywane triadą Charcota, występują u 50-75% chorych. Do objawów klinicznych wchodzących w jej skład zaliczamy: silny ból o charakterze kolki żółciowej zlokalizowany w okolicy podżebrowej prawej lub w nadbrzuszu środkowym, gorączkę z dreszczami oraz żółtaczkę. W 10% przypadków przebieg choroby jest piorunujący z niestabilnością hemodynamiczną i encefalopatią. W przypadku dołączenia się objawów wstrząsu septycznego i zaburzeń świadomości obraz kliniczny określa się jako pentadę Reynoldsa. U pacjentów z ostrym zapaleniem dróg żółciowych w badaniu przedmiotowym zazwyczaj stwierdza się żółtaczkę i bolesność palpacyjną w okolicy podżebrowej prawej, z towarzyszącym wzmożonym napięciem mięśni brzusznych. Mogą wystąpić również objawy hipotonii, wstrząsu i splątania.


Konsultacja: prof. dr hab. med. Andrzej Dąbrowski

4. Jeśli niemożliwe jest przeprowadzenie zabiegu operacyjnego, leczeniem z wyboru w przypadku zespołu Cushinga u kobiet w ciąży jest podawanie:

1. Mitotanu

2. Metyraponu

3. Ketokonazolu

4. Aminoglutetymidu

5. Wszystkie odpowiedzi są błędne


U kobiet w ciąży najczęstszą przyczyną hiperkortyzolemii jest gruczolak kory nadnerczy, a przypadki pochodzenia przysadkowego stanowią jedynie około 30%. Nierozpoznana hiperkortyzolemia zwiększa ryzyko zgonu matki z powodu niewydolności krążenia, która ulega zaostrzeniu w okresie okołoporodowym i w połogu. Powoduje również zespół wyniszczenia płodu, zgony wewnątrzmaciczne, poronienia i zwiększa ryzyko zgonu płodu. Jeżeli istnieje taka możliwość, preferowaną metodą leczenia gruczolaka kory nadnerczy u kobiet w ciąży jest zabieg operacyjny metodą laparoskopową, a gruczolaka przysadki – przezklinowa adenomektomia. Jeśli przeprowadzenie zabiegu operacyjnego nie jest możliwe, leczeniem z wyboru jest podawanie metyraponu, a w przypadku nietolerancji tego leku – ketokonazolu. Aminoglutetymid nie powinien być stosowany ze względu na ryzyko maskulinizacji płodu. Nie należy również podawać mitotanu, który działa teratogennie i może powodować uszkodzenie nadnerczy płodu.


Konsultacja: prof. dr hab. med. Wojciech Zgliczyński

5. Przyczyną zwiększonej oporności osmotycznej erytrocytów nie jest:

1. Sferocytoza wrodzona

2. Talasemia

3. Niedokrwistość sierpowatokrwinkowa

4. Stan po splenektomii

5. Wszystkie odpowiedzi są błędne


Oporność osmotyczną erytrocytów warunkuje głównie stosunek objętości krwinki do jej powierzchni. W środowisku hipotonicznym, wskutek przenikania wody do erytrocytów, następuje zwiększenie ich objętości i liza osmotyczna krwinek czerwonych. Badanie oporności osmotycznej erytrocytów przeprowadza się w szeregu hipotonicznych roztworów NaCl. W warunkach prawidłowych częściowa hemoliza krwinek występuje przy stężeniu NaCl 78 mmol/l (0,45%), a całkowita przy stężeniu 60-50 mmol/l (0,35-0,3%). Oporność osmotyczna erytrocytów jest zwiększona, gdy ich całkowita hemoliza następuje przy mniejszym stężeniu NaCl, a zmniejszona – gdy zachodzi przy stężeniu NaCl większym od powyższego. Przyczynami zwiększonej oporności osmotycznej są: talasemia, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa i stan po splenektomii. Do przyczyn zmniejszonej oporności osmotycznej należy sferocytoza wrodzona oraz niektóre nabyte niedokrwistości hemolityczne z towarzyszącą sferocytozą (np. związana z przeciwciałami typu zimnego lub niedokrwistość hemolityczna noworodków w konflikcie serologicznym).


Konsultacja: prof. dr hab. med. Anna Dmoszyńska

6. Do grupy nowotworów wysoce promieniowrażliwych należą:

A. Czerniak

B. Potworniak

C. Nasieniak

D. Siatkówczak

E. Mięsak chrzęstny


Wybierz zestaw prawidłowych odpowiedzi:

1. ABE, 2. AD, 3. BCDE, 4. CD, 5. ABCDE


Promieniowrażliwość nowotworów można określić ilościowo odsetkiem komórek, które giną po podaniu testowej dawki, np. 2 Gy. Dla nowotworów wysoce promieniowrażliwych jest on nie mniejszy niż 70%, w grupie miernie wrażliwych wynosi około 50%, a dla nowotworów o niskiej promieniowrażliwości nie przekracza 20%. Do grupy nowotworów wysoce promieniowrażliwych należą: chłoniak Hodgkina, chłoniaki nieziarnicze, białaczki, nasieniak, siatkówczak, kosmówczak, mięsak Ewinga, mięsak histiocytarny oraz niedojrzały rdzeniak, nerwiak i nerczak. Nowotwory miernie promieniowrażliwe to: większość raków, glejak i gwiaździak mózgu, wyściółczak oraz mięsak kostny i mięśni poprzecznie prążkowanych. Grupę nowotworów słabo promieniowrażliwych lub niewrażliwych stanowią: czerniak, potworniak i potworniakorak, rak zarodkowy, mięsak chrzęstny i mięśni gładkich, tłuszczakomięsak oraz raki i mięsaki ze składową maziową, śluzową i tłuszczową. Powyższy podział jest orientacyjny, ponieważ promieniowrażliwość nowotworów jest indywidualnie zmienna.


Konsultacja: prof. dr hab. med. Jacek Jassem

7. Wskaż prawdziwe stwierdzenia dotyczące ostrego śródmiąższowego zapalenia płuc:

A. Występuje najczęściej u osób po 60. r.ż.

B. Zwykle rozpoczyna się ostro objawami grypopodobnymi

C. Rzadko jest przyczyną niewydolności oddechowej wymagającej wspomagania wentylacji

D. W większości przypadków prowadzi do zgonu w ciągu 6 miesięcy od zachorowania

E. Leczeniem z wyboru jest podawanie metotreksatu w dużych dawkach


Wybierz zestaw prawidłowych odpowiedzi:

1. ABD, 2. BCE, 3. ADE, 4. ACE, 5. BD


Ostre śródmiąższowe zapalenie płuc, zwane również zespołem Hammana i Richa, to gwałtownie postępująca postać śródmiąższowego zapalenia płuc występująca najczęściej u osób w średnim wieku. Zazwyczaj rozpoczyna się ostro objawami grypopodobnymi: złym samopoczuciem, bólem mięśni, głowy i gardła oraz kaszlem i dusznością. W badaniu fizykalnym zwykle stwierdza się tachykardię, tachypnoe oraz sinicę i trzeszczenia nad całymi polami płucnymi. Typowymi cechami choroby w badaniach radiologicznych są postępujące rozlane zacienienia typu mlecznej szyby oraz zagęszczenia pęcherzykowe. W większości przypadków szybko dochodzi do niewydolności oddechowej wymagającej wspomagania wentylacji. Nie ma ustalonego sposobu leczenia tej jednostki chorobowej. Podejmowane są próby leczenia cyklofosfamidem, winkrystyną, azatiopryną oraz glikokortykosteroidami w dużych dawkach. Większość chorych umiera w ostrym okresie choroby, najczęściej w ciągu 6 miesięcy od zachorowania. Chorzy, którzy przeżyją ostry epizod, mogą mieć trwały ubytek czynności płuc lub całkowicie wyzdrowieć.


Konsultacja: prof. dr hab. med. Jerzy Kozielski

8. Za kryteria rozpoznania nadciśnienia tętniczego za pomocą całodobowej rejestracji ciśnienia tętniczego w warunkach ambulatoryjnych (ABPM) przyjmuje się wartości średnie powyżej:

A. 140/90 mmHg w ciągu doby

B. 135/85 mmHg w ciągu dnia

C. 125/75 mmHg w nocy

D. 130/80 mmHg w ciągu doby

E. 120/70 mmHg w nocy


Wybierz zestaw prawidłowych odpowiedzi:

1. ABC, 2. BCD, 3. BDE, 4. ABE, 5. AC


Całodobowe monitorowanie ciśnienia tętniczego wykazuje przewagę w stosunku do pomiarów tradycyjnych w zakresie zarówno rozpoznawania nadciśnienia, jak i przewidywania przyszłych epizodów sercowo-naczyniowych. Pomimo niewątpliwej przydatności klinicznej ABPM ma również pewne ograniczenia, między innymi wysoki koszt badania i niepewną powtarzalność wyników, choć większą niż w pomiarach tradycyjnych. W rezultacie stosowanie ABPM powinno być ograniczone do następujących sytuacji klinicznych: znaczne wahania ciśnienia tętniczego w pomiarach gabinetowych lub różnice pomiędzy pomiarami domowymi a gabinetowymi, nadciśnienie tętnicze u kobiet w ciąży, cukrzyca – szczególnie typu 1 oraz wikłająca ciążę, nadciśnienie tętnicze oporne na leczenie oraz ocena objawów sugerujących hipotonię lub dysfunkcję układu autonomicznego. Za prawidłowe ciśnienie tętnicze oznaczone za pomocą ABPM należy uznać wartości średnie <125-130/80 mmHg w ciągu doby oraz <130-135/85 mmHg w ciągu dnia i 120/70 mmHg w nocy .


Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong

9. U 35-letniej szczupłej kobiety z chorobą Hashimoto, ale bez nadciśnienia tętniczego i cukrzycy typu 2 w wywiadzie rodzinnym, świeżo rozpoznana cukrzyca cechuje się kliniczną niezależnością od insuliny i obecnością przeciwciał anty-GAD. Najbardziej prawdopodobnym rozpoznaniem jest:

1. Cukrzyca typu 1

2. Cukrzyca typu 2

3. Cukrzyca LADA

4. Cukrzyca MODY

5. Wszystkie odpowiedzi są błędne


U chorych w wieku 30-60 lat, u których świeżo rozpoznana cukrzyca cechuje się kliniczną niezależnością od insuliny, lecz szczupłych, bez nadciśnienia tętniczego i cukrzycy typu 2 w rodzinie, ale z chorobami autoimmunologicznymi w wywiadzie (także rodzinnym) należy oznaczyć przeciwciała przeciwko dekarboksylazie kwasu glutaminowego (przeciwciała anty-GAD), gdyż ich obecność potwierdza rozpoznanie cukrzycy LADA (latent autoimmune diabetes in adults). Ta postać choroby ma zasadnicze cechy cukrzycy typu 1, lecz przebiega pod maską cukrzycy typu 2. Cechuje się długotrwałym, tlącym przebiegiem, wynikającym prawdopodobnie z pewnej równowagi czynników predysponujących i ochronnych w odniesieniu do procesu autoimmunologicznego. Niszczenie komórek B przebiega stopniowo, aż do wieku dojrzałego i starszego. Odróżnienie cukrzycy LADA od typowej w późniejszym wieku cukrzycy typu 2 ma duże znaczenie praktyczne, ponieważ rozpoznanie cukrzycy autoimmunologicznej nakazuje wczesne wdrożenie insulinoterapii. W powyższym przypadku rozpoznanie cukrzycy LADA jest najbardziej prawdopodobne.


Konsultacja: prof. dr hab. med. Liliana Majkowska

10. Najczęstszą przyczyną ostrego zapalenia osierdzia jest:

1. Zakażenie bakteryjne

2. Niedoczynność tarczycy

3. Sarkoidoza

4. Mocznica

5. Infekcja wirusowa


Zapalenie osierdzia jest chorobą o różnej etiologii związaną z pierwotnym lub wtórnym procesem zapalnym jego blaszek, któremu zwykle towarzyszy gromadzenie się płynu w worku osierdziowym. Przyczynami ostrego zapalenia osierdzia są: zakażenia (wirusowe – najczęstsza przyczyna, bakteryjne – w tym również gruźlicze, grzybicze, pasożytnicze, riketsjowe), choroby układowe tkanki łącznej (twardzina układowa, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy), inne procesy autoimmunologiczne (po zawale serca, po perikardiotomii, gorączka reumatyczna), sarkoidoza, choroby narządów sąsiednich (zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie płuc, zawał płuca, ropniak opłucnej, rozwarstwienie aorty), mocznica, niedoczynność tarczycy, nowotwory wtórne (głównie przerzuty raka płuca i sutka oraz białaczki i chłoniaki) i pierwotne, urazy (przebicie osierdzia, uszkodzenie popromienne) oraz leki (bromokryptyna, cyklosporyna, metyldopa, izoniazyd, amiodaron, diuretyki tiazydowe, fenylbutazon). U około 30% chorych nie udaje się ustalić przyczyny choroby (idiopatyczne ostre zapalenie osierdzia).


Konsultacja: dr hab. med. Artur Mamcarz