Stosowanie kwasu acetylosalicylowego w prewencji pierwotnej u chorych na cukrzycę – stanowisko ADA i AHA 2010

 Ostatnio ukazały się jednak wyniki dwóch dużych badań klinicznych – POPADAD (Prevention of Progression of Arterial Disease and Diabetes) i JPAD (Japanese Primary Prevention of Atherosclerosis With Aspirin for Diabetes) – które podważają skuteczność kwasu acetylosalicylowego w prewencji pierwotnej chorób sercowo-naczyniowych u chorych na cukrzycę.  
 Biorąc pod uwagę te dane, w czerwcu 2010 r. ADA i AHA opublikowały nowe zalecenia dotyczące stosowania kwasu acetylosalicylowego u chorych na cukrzycę w prewencji pierwotnej. Zgodnie z nimi dla podjęcia decyzji o włączeniu do leczenia kwasu acetylosalicylowego w ramach prewencji pierwotnej kluczowa jest ocena ryzyka sercowo-naczyniowego i zagrożenia krwawieniem z przewodu pokarmowego.
 Według nowych wytycznych:
a) Kwas acetylosalicylowy w dawce 75-162 mg/24h należy stosować u chorych na cukrzycę, u których ryzyko sercowo-naczyniowe w ciągu 10 lat przekracza 10%, przy jednoczesnym braku zwiększonego zagrożenia krwawieniem z przewodu pokarmowego. Do grupy zwiększonego ryzyka zalicza się większość mężczyzn >50. r.ż. i kobiet >60. r.ż., u których dodatkowo występuje przynajmniej jeden spośród następujących czynników ryzyka: palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia lipidowe, obciążający wywiad rodzinny w kierunku incydentów sercowo-naczyniowych w młodym wieku i albuminuria.
b) Stosowanie kwasu acetylosalicylowego można rozważyć także u chorych na cukrzycę z umiarkowanym ryzykiem sercowo-naczyniowym, a więc gdy ryzyko powikłań w ciągu 10 lat wynosi 5-10%.
c) U pacjentów chorujących na cukrzycę z niskim ryzykiem (<5% w ciągu 10 lat) wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych stosowanie kwasu acetylosalicylowego nie jest zalecane, ponieważ ryzyko działań niepożądanych w postaci krwawienia przewyższa korzyści ze stosowania leku. Do tej grupy zaliczamy mężczyzn <50. r.ż. i kobiety <60. r.ż., bez czynników ryzyka. dr hab. n. med. Adam Stefański, Klinika Diabetologii i Chorób Wewnętrznych, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin W ostatnich latach w wytycznych wielu towarzystw naukowych dotyczących postępowania z chorymi na cukrzycę zalecano bardzo rygorystyczne wyrównanie glikemii, obejmujące utrzymywanie odsetka HbA_1c i glikemii w granicach zbliżonych do normy oraz utrzymywanie ciśnienia tętniczego poniżej wartości uznanych za prawidłowe w populacji ogólnej. Celem takiego postępowania było zminimalizowanie ryzyka rozwoju i progresji powikłań naczyniowych zarówno o charakterze mikro-, jak i makroangiopatii. W zaleceniach wskazywano także na potrzebę standardowego stosowania w tej grupie chorych statyn i kwasu acetylosalicylowego. Wszystkie zalecenia formułowano zgodnie z zasadami medycyny opartej na dowodach (EBM – evidence based medicine), na podstawie wyników dużych badań klinicznych z randomizacją.
 W wytycznych na rok 2010 wiele towarzystw, w tym PTD (Polskie Towarzystwo Diabetologiczne), dość niespodziewanie złagodziło kryteria wyrównania cukrzycy (zalecane wartości: HbA_1c <7%, glikemia na czczo 70-130 mg/dl, glikemia 1-2 godziny po posiłku <180 mg/dl). Przyczyną tej liberalizacji były niedawno opublikowane wyniki dużych badań klinicznych (ACCORD [Action to Control Cardiovascular Risk in Diabetes], VADT [Veterans Affairs – Diabetes Trial], ADVANCE [Action in Diabetes and Vascular Disease]), które wskazywały na to, że intensywne wyrównywanie glikemii nie wpływa istotnie na zmniejszenie ryzyka sercowo-naczyniowego, może natomiast zwiększać ryzyko zgonów (badanie ACCORD).