Stosowanie inhibitorów pompy protonowej we wczesnym okresie ciąży

Najskuteczniejszą grupą leków w terapii GERD są inhibitory pompy protonowej (PPI – proton pump inhibitor). Ekspozycja na nie w okresie poczęcia i w I trymestrze ciąży jest wysoce prawdopodobna, ponieważ leki tej grupy są dostępne bez recepty (w Polsce omeprazol 10 mg, pantoprazol 20 mg), natomiast ciąża w wielu przypadkach jest zdarzeniem nieplanowanym. Wiedza na temat bezpieczeństwa stosowania PPI w I trymestrze ciąży nie jest wystarczająca. Co prawda w badaniach na zwierzętach nie wykazano, aby PPI miały właściwości teratogenne, lecz skąpe doświadczenia ze stosowaniem ich u ludzi nie upoważniają do rekomendowania podawania tych leków w okresie ciąży. Amerykańska Food and Drug Administration zakwalifikowała PPI do klasy bezpieczeństwa B, a omeprazol nawet do klasy C. W metaanalizie 7 badań z udziałem 1530 ciężarnych, które stosowały PPI w I trymestrze ciąży (głównie omeprazol), nie stwierdzono zwiększonej częstości występowania wad rozwojowych płodu. Ogólnonarodowe, kohortowe badanie duńskie objęło 5082 kobiety z ekspozycją na PPI (3,32 razy więcej niż we wszystkich dotychczasowych badaniach). W ciągu 13 lat na podstawie rejestrów wizyt lekarskich i zrealizowanych recept identyfikowano kobiety z ekspozycją na PPI w przedziale czasowym od 4 tygodni przed poczęciem do 12. tygodnia ciąży (koniec I trymestru). Badanie ujawniło, że ekspozycja na PPI w I trymestrze rosła – w 1996 r. wynosiła 0,25%, a w 2008 r. – 2,5%. Skrupulatność metodologiczna badania budzi podziw, jednak jego retrospektywny charakter wiąże się z kilkoma wadami. Po pierwsze, ocena może być obciążona wieloma czynnikami zakłócającymi, dotyczącymi zarówno samych ciężarnych (np. późny wiek, duża liczba porodów, wady rozwojowe płodu w poprzednich ciążach, choroby infekcyjne w ciąży, przewlekłe choroby, używki, stosowanie innych leków), jak i uwarunkowań środowiskowych (np. status ekonomiczny, miejsce zamieszkania). Rozkład większości znanych czynników ryzyka wad rozwojowych był podobny w grupach z ekspozycją na PPI i bez niej, jednak nie wszystkie były monitorowane, a trzeba także pamiętać o możliwym występowaniu nieznanych czynników ryzyka. Poza tym ekspozycja na PPI oznacza w tym badaniu jedynie dostęp do leku, a nie to, że go stosowano. Co więcej, w grupie „bez ekspozycji” mogło się zdarzyć, że ciężarne stosowały PPI, ponieważ w Danii leki te są dostępne bez recepty od 2006 r. (badanie zakończono we wrześniu 2008 r.).