Statyny – dobry wybór w POChP

Komentarz Zaostrzenie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) to ważne zdarzenie w naturalnym przebiegu choroby. Charakteryzuje się nasileniem objawów klinicznych, które przekracza ich zwykłą zmienność, ostrym początkiem i zwykle wymaga zmiany leczenia. Dramatycznie pogarsza również jakość życia. Chorzy z częstymi zaostrzeniami, zwłaszcza ciężkimi, mają większy roczny spadek FEV1 i są bardziej zagrożeni zgonem. Mediana czasu przeżycia po zaostrzeniu POChP wynosi zaledwie 3-5 lat. Rokowanie jest szczególnie poważne u pacjentów z hiperkapnią i obecnością kilku chorób współistniejących. Przeprowadzone badanie wykazało, że statyny istotnie zmniejszają częstość zaostrzeń choroby i wydłużają czas do kolejnego takiego epizodu, także ciężkiego. Efekt ten zależy od przeciwzapalnego działania leków. Statyny, poza konwencjonalnymi właściwościami obniżającymi poziom cholesterolu we krwi, posiadają szereg tzw. działań plejotropowych niezwiązanych bezpośrednio z hamowaniem reduktazy HMG-CoA. Poza aktywnością przeciwzapalną wykazują również aktywność antyoksydacyjną, przeciwzakrzepową i przywracają prawidłową funkcję naczyń. Mają także właściwości immunomodulujące, które mogą osłabić zapalny wpływ palenia tytoniu nie tylko na tętnice, ale też na płuca, hamując zapalenie i indukcję mataloproteinazy 9 (MMP-9) oraz zapobiegając zaburzeniom naczyń płucnych. W POChP zapalenie ma charakter układowy. Jest obecne nawet w stabilnej chorobie i koreluje z jej ciężkością. Przeciwzapalny efekt statyn w POChPma zależeć od zmniejszenia napływu neutrofilów, ograniczenia  ekspresji prozapalnych cytokin, tj. czynnika martwicy nowotworu α (TNF-α), interferonu (IFN-γ) oraz metaloproteinazy macierzy 2, 9 i 12 (MMP-2,MMP-9 iMMP-12), przebudowy macierzy, zapalenia obwodowych dróg oddechowych i apoptozy. Jednakże doniesienia na ten temat są sprzeczne. Z jednej strony nie potwierdzają zmniejszenia markerów zapalenia we krwi chorych na POChP leczonych statynami poza umiarkowanym spadkiem białka C-reaktywnego (CRP) i stężenia interleukiny 6 (IL-6) u chorych na łagodną i umiarkowaną POChP. Z drugiej strony wskazują na znamienne obniżenie tych parametrów już po 6 miesiącach regularnego podawania statyn. Korzystny wpływ statyn w POChP może być również związany z ich wpływem na syntezę czynnika wzrostu śródbłonka naczyń (VEGF), którego niedobór może prowadzić do zaburzeń funkcji naczyń płuc przez zmniejszenie syntezy prostacykliny i tlenku azotu, a w efekcie do zmniejszenia ekspresji dysmutazy nadtlenkowej w komórkach śródbłonka oraz nasilenia apoptozy śródbłonka i nabłonka płucnego, przez co może z kolei odpowiadać za uszkodzenie płuc oraz rozwój rozedmy. Dotychczasowa wiedza o efektach stosowania statyn w POChP pochodzi wyłącznie z retrospektywnej analizy, której wyniki mogą budzić wątpliwości chociażby z powodu braku możliwości dokonania szczegółowej charakterystyki pacjentów i dokładnej identyfikacji potencjalnych czynników wpływających na wyniki. Autorzy po raz pierwszy wykazali, że statyny zmniejszają częstość zaostrzeń POChP, śledząc ich wpływ w obserwacji prospektywnej. Efekt ten dotyczył wszystkich chorych, nie tylko tych ze współistnieniem chorób sercowo-naczyniowych.