Streszczenie
Wprowadzenie
Chlamydie są bezwzględnie wewnątrzkomórkowymi drobnoustrojami, odpowiedzialnymi za szeroki zakres chorób u ludzi i zwierząt, w tym zapalenie spojówek, zapalenie płuc, zakażenia narządów płciowych. C. trachomatis i C. pneumoniae są znaczącymi patogenami u człowieka, C. psittaci rzadziej wywołuje choroby u ludzi.
Najwcześniejsze opisy choroby, która odpowiada jaglicy, można znaleźć w starożytnych rękopisach z Chin i Egiptu. W 1907 r. Halberstaedter i von Provazek znaleźli w komórkach nabłonka barwionych metodą Giemsy wewnątrzcytoplazmatyczne wakuole zawierające cząstki, które (słusznie) uznali za czynnik etiologiczny jaglicy. Następnie podobne wtręty zostały opisane w próbkach pobranych z oczu noworodków z zapaleniem spojówek, z macicy ich matek oraz mężczyzn z zapaleniem cewki moczowej. W latach 1929-1930 epidemie „atypowego zapalenia płuc”, którego źródłem były ptaki papugowate, skłoniły do dalszych badań. Ich wynikiem był, dokonany przez Bedsona, opis charakterystycznego cyklu rozwojowego Chlamydiales. Ten trafny opis „bezwzględnie wewnątrzkomórkowego pasożyta pokrewnego bakterii” przez kilka dekad nie był w pełni doceniony, ponieważ początkowo sądzono, że te nowe patogeny są wirusami.
Klasyfikacja
W taksonomii z 2000 roku rząd Chlamydiales dzieli się na 4 rodziny: Chlamydiaceae, Parachlamydiaceae, Waddliaceae, Simkaniaceae. Rodzina Chlamydiaceae dzieli się na 2 rodzaje, Chlamydophila i Chlamydia, na podstawie analizy sekwencji rybosomów, która wykazała mniej niż 95% homologii między Chlamydophila i Chlamydia. Chlamydophila obejmuje gatunki C. pneumoniae, C. psittaci oraz gatunki niepatogenne dla ludzi. Do Chlamydia należy C. trachomatis i gatunki niepatogenne dla ludzi.
Struktura i cykl rozwojowy
Chlamydiae są bezwzględnie wewnątrzkomórkowymi bakteriami o unikalnym dwufazowym cyklu rozwojowym, w którym na przemian występuje forma zakaźna, tzw. ciałko podstawowe (elementary body, EB) i forma aktywna metabolicznie, tzw. ciałko siateczkowate (reticulocyte body, RB) (rycina). Uważa się, że EB wnika do komórki gospodarza na drodze endocytozy w odrywającej się od błony komórkowej wakuoli, zwanej wtrętem. Wakuola unika fuzji fagolizosomalnej i wykrycia przez układ immunologiczny. W ciągu 8-18 h po endocytozie EB ulega pierwotnemu zróżnicowaniu do formy RB, a 18-36 h od endocytozy formy RB namnażają się przez powtarzający się podział podwójny. W 36-72 h po endocytozie RB różnicują się z powrotem do EB, następuje liza komórki i uwolnienie nowych EB, które zakażają następne komórki. Łagodny i podostry charakter zakażeń chlamydiowych można wytłumaczyć utajoną obecnością drobnoustroju w wakuolach i długim cyklem życia komórki.