Streszczenie
METODY: Autorzy przeszukali internetową bazę danych oraz prace poglądowe związane z tematem. Kryteria włączenia obejmowały doniesienia w języku angielskim, badania prospektywne z okresem obserwacji ≥4 lat, w których podano liczbę badanych oraz liczbę zdarzeń w poszczególnych zakresach wskaźnika masy ciała (body mass index, BMI). Nieskorygowane ryzyko względne i 95% przedział ufności (95% PU) zostały w przypadku każdego badania obliczone dla nadwagi lub otyłości w porównaniu z prawidłową masą ciała. W celu obliczenia sumarycznego ryzyka względnego stosowano wartości transformowane logarytmicznie i odchylenia standardowe przy użyciu modeli efektów losowych. Oceniano również stronniczość wynikającą z wyboru publikacji w zależności od wyniku. Przeprowadzono również dodatkowe analizy z wykorzystaniem oszacowań ryzyka uzyskanych w poszczególnych badaniach na podstawie modeli wielu zmiennych.
WYNIKI: Analiza objęła 25 badań, w których wzięło udział łącznie 2 274 961 badanych i w których doszło do 30 757 zdarzeń. Ryzyko względne wystąpienia udaru niedokrwiennego mózgu wynosiło 1,22 (95% PU 1,05-1,41) u osób z nadwagą i 1,64 (95% PU 1,36-1,99) u otyłych, podczas gdy dla udaru krwotocznego wynosiło ono odpowiednio 1,01 (95% PU, 0,88-1,17) i 1,24 (95% PU 0,99-1,54). Przy zastosowaniu metody analizy podgrup i analizy metaregresyjnej wykluczono płeć, średni wiek badanej populacji, wskaźnik BMI, ciśnienie krwi, rok włączenia do badania, rok publikacjii długość okresu obserwacji jako istotne czynniki wpływające na heterogeniczność wyników. Dodatkowe analizy, opierające się na publikowanych oszacowaniach ryzyka uzyskanych na podstawie modeli wielu zmiennych, dostarczyły jakościowo podobne wyniki.
PODSUMOWANIE: Nadwaga i otyłość progresywnie zwiększają ryzyko wystąpienia udaru niedokrwiennego mózgu, przy czym związek ten jest przynajmniej po części niezależny od wieku, trybu życia i innych czynników ryzyka choroby sercowo-naczyniowej.
SŁOWA KLUCZOWE: wskaźnik masy ciała, choroba naczyniowa mózgu, nadwaga, metaanaliza, udar mózgu
Udar mózgu jest główną przyczyną zgonu w krajach rozwiniętych. Szacuje się, że z uwagi na starzenie się populacji chorobowość i ryzyko inwalidztwa związanego z tą chorobą będą w przyszłości rosły. Poza wiekiem, do czynników ryzyka wystąpienia udaru należą: nadciśnienie tętnicze, palenie tytoniu, cukrzyca, przerost lewej komory serca i migotanie przedsionków. Otyłość jest czynnikiem ryzyka rozwoju nadciśnienia tętniczego i cukrzycy oraz ich powikłań, które odgrywają istotną pośrednią rolę w epidemiologii udaru. Co więcej, stan ten wiąże z aktywnością silnych cytokin, wpływających na czynność współczulnego układu nerwowego, osi renina-angiotensyna, funkcjonowanie śródbłonka i mikrokrążenie.
Brakuje randomizowanych kontrolowanych badań dotyczących wpływu leczenia otyłości na ryzyko wystąpienia udaru mózgu. Przeprowadzone ostatnio duże badanie z udziałem ok. 900 000 osób, głównie z krajów zachodnich, dostarczyło prospektywnych wyników na temat związku między otyłością a śmiertelnością z powodu udaru, ale nie przyniosło danych dotyczących zapadalności, która lepiej obrazuje obciążenie społeczeństwa chorobą, jaką jest udar mózgu. Wyniki przeprowadzonej ostatnio metaanalizy dostarczyły informacji na temat częstości występowania udaru (i innych chorób współistniejących), ale obejmowała ona tylko 7 badań, w których udział wzięło łącznie 150 000 badanych, przy czym wszyscy uczestnicy pochodzili z krajów zachodnich. Trzy inne przeprowadzone wcześniej metaanalizy obejmowały tylko populacjez krajów wschodnich, a badacze skupili się w nich głównie na problemie krwawienia podpajęczynówkowego.
Niniejszy artykuł stanowi przegląd systematyczny i metaanalizę badań prospektywnych publikowanych do maja 2009 roku, zajmujących się zależnością między nadwagą a występowaniem udaru mózgu w łącznej populacji obejmującej około 2 miliony osób pochodzących zarówno z krajów zachodnich, jak i wschodnich. Autorzy chcieli oszacować, czy istnieje stopniowana zależność między nadwagą a występowaniem udaru mózgu i czy zależność ta jest różna dla udaru niedokrwiennego i krwotocznego. Wzięto pod uwagę różnice epidemiologiczne i patogenetyczne dwóch głównych podtypów udaru, oceniono również czy korygowanie w modelach wielu zmiennych o różne potencjalne czynniki zakłócające wpływa na siłę tej zależności.
Dodaj do ulubionych