Operacja zaćmy z użyciem lasera femtosekundowego

Podsumowanie
W niniejszym artykule podkreślono korzyści wynikające z zastosowania lasera femtosekundowego podczas operacji usunięcia zaćmy, przedstawiono wstępne wyniki porównania układów LensAR, LenSx/Alcon i OptiMedica oraz wczesne wyniki kliniczne leczenia.

Słowa kluczowe
kapsulotomia, laser femtosekundowy, fragmentacja, laserowa operacja zaćmy, koherentna tomografia optyczna, refrakcyjna operacja zaćmy

Wprowadzenie
Lasery są wykorzystywane w operacjach zaćmy od lat 70. ubiegłego wieku. W 1975 r. Krasnov opisał zastosowanie szybkozmiennego lasera rubinowego (Q-switched ruby laser, QSR) (694 nm) w celu wytworzenia mikrootworów w torebce przedniej soczewki, co pozwoliło na stopniowe uwolnienie i postępujące z czasem wchłanianie materiału soczewki. Po opublikowaniu tych wstępnych doniesień, a przed zastosowaniem laserów pracujących w zakresie podczerwieni w latach 80. XX wieku, zainteresowano się wykorzystaniem laserów ultrafioletowych (193-351 nm), ułatwiających operacje usunięcia zaćmy. Laser Nd: YAG (neodymium-doped yttrium aluminium garnet laser) po raz pierwszy zastosowano podczas kapsulotomi i tylnej w oczach pseudofakijnych, irydotomii obwodowej i lizy błon źrenicznych. W tym samym czasie Aron-Rosa i Aron wykonywali za jego pomocą kapsulotomię przednią poprzedzającą tradycyjną operację. Stwierdzili, że owe pionierskie zabiegi znacząco zmniejszyły częstość występowania zmętnienia torebki tylnej soczewki u chorych leczonych kapsulotomią laserową (3,27 vs 50%), co zaintrygowało i zachęciło do dalszych badań. Natomiast przednia kapsulotomia laserowa nigdy nie zyskała większej popularności z powodu problemów związanych ze stanem zapalnym, wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego (intraocular pressure, IOP) oraz słabym rozszerzaniem źrenicy po zabiegu.
Potem lasery zaczęto wykorzystywać podczas fakoemulsyfikacjii fotolizy. Wstępne badanie Peyman i Katoh poświęcili bezpośredniemu skupieniu wiązki światła na jądrze soczewki, co powodowało optyczny rozpad materiału soczewki. Następnie wykorzystano w tym celu laser erbowo-yagowy o różnych poziomach dostarczania energii i czasie trwania impulsu, by zmniejszyć ilość uwalnianej energii, a dzięki temu liczbę utraconych komórek śródbłonka. W kolejnych układach lasera Nd:YAG, takich jak Dodick Photolysis System lub urządzenia Paradigm Medical Industries, energia lasera jest przekazywana do anody tytanowej stanowiącej część złożonej głowicy laserowo-aspiracyjnej. Pozwala to na wytworzenie fali plazmowej na końcu anody przy niższych poziomach energii. Fala plazmowa powoduje rozpad optyczny, a kolejno generowane fale wstrząsowe ułatwiają akustyczne rozbicie mas zmętniałej soczewki. W badaniach klinicznych, podczas których wykorzystywano te układy, obserwowano zmniejszenie całkowitej ilości uwalnianej energii, skrócenie średniego czasu trwania operacji i ograniczenie powikłań pooperacyjnych, a jednocześnie poprawę ostrości wzroku. Metoda ta nie stała się jednak powszechna, ponieważ preferowana jest fakoemulsyfikacja.