Streszczenie
Eksperci ERC i Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (European Society ofCardiology, ESC) we wspólnym dokumencie zaproponowali modele dostępu do automatycznych zewnętrznych defibrylatorów (automated external defibrillator, AED), prostych w obsłudze urządzeń automatycznie analizujących czynność elektryczną serca i przeprowadzających defibrylację, gdy rytm serca jej wymaga. Autorzy artykułu prezentują aktualny stan wiedzy na temat znaczenia i rezultatów różnych strategii rozpowszechnienia urządzeń typu AED na rokowanie osób z SCA.
Słowa kluczowe: nagłe zatrzymanie krążenia, resuscytacja, defibrylacja, automatyczny zewnętrzny defibrylator, modele dostępu do AED
Wprowadzenie
Choroby układu sercowo-naczyniowego stanowią najczęstszą przyczynę zgonów w Polsce i na świecie. Nagłe zatrzymanie krążenia (sudden cardiac arrest, SCA) pozostaje wiodącą bezpośrednią przyczyną zgonu około 700 000 Europejczyków rocznie. Ryzyko wystąpienia SCA jest różne w zależności od wieku, płci i obecności chorób układu krążenia. Szacuje się, że w populacji osób między 20. a 75. rokiem życia częstość występowania SCA wynosi 1 na 1000 osób na rok. Niestety, rokowanie w pozaszpitalnym SCA pozostaje niepomyślne – do wypisu ze szpitala przeżywa jedynie do 5% poszkodowanych.W 1991 roku Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne (American Heart Association, AHA) zaproponowało kilka kolejnych czynności, których celem jest poprawa rokowania osób po SCA, tzw. łańcuch przeżycia (chain ofsurvival), zmodyfikowany w 2005 roku do obecnej formy i popularyzowany w Europie przez Europejską Radę Resuscytacji (ryc. 1). W jego skład wchodzą:
• wczesne rozpoznanie zagrożenia i wezwanie pomocy,
• wczesne podjęcie czynności resuscytacyjnych,
• wczesna defibrylacja,
• skuteczna opieka poresuscytacyjna.
Każdy element łańcucha przeżycia jest równie ważny, a o jego skuteczności decyduje ogniwo najsłabsze.