Oddajemy w Państwa ręce kolejny numer „Okulistyki po Dyplomie”. Pod wspólną okładką zebraliśmy zagadnienia tylko z pozoru odległe – łączy je wspólny mianownik w postaci potrzeby precyzyjnej diagnostyki i nieustannego poszerzania wiedzy, a także odwagi i determinacji w podejmowaniu decyzji dotyczących dalszego postępowania.
W numerze 5/2026 naszego pisma znalazł się artykuł poświęcony okulistycznym manifestacjom łuszczycy – choroby, która
w powszechnej opinii jest kojarzona wyłącznie ze skórą. Tymczasem zmiany oczne, począwszy od zespołu suchego oka, poprzez zapalenia brzegów powiek, po zapalenie błony naczyniowej i jaskrę, dotykają znaczną część chorych. Patogeneza tych schorzeń jest ściśle związana z układową aktywacją osi interleukin 23 i 17 (IL-23/IL-17), a na narząd wzroku mogą dodatkowo wpływać niektóre terapie ogólnoustrojowe. Wczesne rozpoznanie i regularne monitorowanie okulistyczne są warunkiem ochrony wzroku tej grupy pacjentów, o czym przekonują lek. Mikołaj Łanocha i dr hab. Bartosz Miziołek w swoim doniesieniu zatytułowanym „Zmiany narządu wzroku w łuszczycy”.
Operacja zaćmy u chorego na cukrzycę wiąże się z ryzykiem, o którym nie zawsze pamiętamy – artykuł dr. Adama Cywińskiego pt. „Ryzyko progresji retinopatii cukrzycowej z nieproliferacyjnej do proliferacyjnej po operacji zaćmy” wypełnia tę lukę. Temat przez część okulistów jest uważany za kontrowersyjny. Autor artykułu, włączając się niejako w dyskusję, prezentuje dane wskazujące na istotny wzrost ryzyka przejścia retinopatii z postaci nieproliferacyjnej do proliferacyjnej po zabiegu oraz omawia mechanizmy tego zjawiska: rozpad bariery krew–siatkówka, wyrzut prostaglandyn i czynników proangiogennych. Wskazuje konkretne działania zmniejszające ryzyko: stabilizację HbA1c, szerokokątną fotografię dna oka i wczesne zastosowanie terapii anty-VEGF.
Prognozy mówiące o tym, że do 2050 r. połowa światowej populacji będzie krótkowzroczna, sprawia, że ten temat urasta do rangi kluczowego priorytetu zdrowia publicznego. Kontynuacją cyklu poświęconego tej problematyce jest artykuł zatytułowany „Premiopia i krótkowzroczność u dzieci z okresową egzotropią. Współczesne wyzwanie w dobie epidemii wad refrakcji i zeza” autorstwa mgr Dominiki Olkowskiej i mgr Joanny Zdybel. Specjalistki zwracają uwagę, że rozwój miopii jest procesem, który poprzedzają zmiany refrakcyjne i osiowe, które mogą umożliwić wcześniejszą identyfikację dzieci znajdujących się w grupie podwyższonego ryzyka. Dlatego szczególnego znaczenia nabiera tytułowa premiopia, której autorki poświęcają swój tekst.
Natomiast artykuł dotyczący krótkowzroczności osiowej przygotowany przez lek. Monikę Górską porządkuje wiedzę na temat zmian dna oka towarzyszących wydłużeniu gałki ocznej – od garbiaka tylnego, przez zaniki siatkówkowo-naczyniówkowe, aż po neowaskularyzację i makulopatię trakcyjną. Autorka omawia klasyfikacje grup badawczych META-PM Study Group i ATN (od: A – atrophy [atrofia/zmiany zanikowe chorioretinalne], T – traction [trakcja/zmiany trakcyjne plamki], N – neovascularization [neowaskularyzacja/zmiany]) oraz rolę nowoczesnych metod obrazowania, przede wszystkim optycznej koherentnej tomografii (OCT – optical coherence tomography) w monitorowaniu progresji. Również ten wątek nabiera szczególnego znaczenia klinicznego i epidemiologicznego w dobie narastającej epidemii krótkowzroczności.
Praktyczny wymiar farmakoterapii okulistycznej przybliża artykuł poświęcony lekom recepturowym stosowanym w okulistyce. Nasza ekspertka – dr hab. Magdalena Skarżyńska, specjalistka farmacji aptecznej, szpitalnej i klinicznej – omawia różne postacie farmaceutyczne preparatów ocznych (krople, maści, żele i roztwory) oraz wymagania farmakopealne dotyczące ich jałowości, odczynu pH, lepkości i ciśnienia osmotycznego. W artykule pt. „Leki recepturowe stosowane w okulistyce” szczegółowo opisuje rolę substancji pomocniczych oraz właściwości opakowań, które decydują o stabilności i bezpieczeństwie gotowego preparatu. To lektura obowiązkowa dla każdego, kto sięga po recepturę jako rozwiązanie niedostępne w gotowych specyfikach.
Swoiste uzupełnienie wątku farmaceutycznego w okulistyce stanowi artykuł prof. Macieja Gawęckiego pt. „Rola chemioterapeutyków w profilaktyce okołooperacyjnej stosowanej w okulistyce”, w którym autor porównuje działanie z tego zakresu tytułowej grupy leków antyseptycznych z antybiotykami.
Nie zabrakło oczywiście „Aktualności naukowych” zaprezentowanych przez lek. Sławomira Liberskiego – warto się zapoznać z przedstawionymi nowinkami okulistycznymi.
Jak zwykle życzymy Państwu inspirującej lektury.
Następny artykuł:
Dodaj do ulubionych
