Nowe metody leczenia i zapobiegania przerzutom do kości

OSTATNIE ODKRYCIA

W ostatniej dekadzie u chorych z przerzutami do kości stosowano na ogół bisfosfoniany dożylnie. Trwają badania III fazy oceniające nowe leki, takie jak przeciwciało przeciw RANKL (denozumab), a także badania potwierdzające przydatność bisfosfonianów w zapobieganiu powstawaniu przerzutów.

PODSUMOWANIE

Poznanie biologii przerzutów do kości pozwoliło na opracowanie nowych metod leczenia chorych z przerzutami nowotworowymi do kości i zapobiegania takim przerzutom. Wiele z nich omówiono w niniejszym artykule.

SŁOWA KLUCZOWE

bisfosfoniany, przerzuty do kości, zahamowanie RANKL

WPROWADZENIE

W Stanach Zjednoczonych przerzuty do kości rozpoznaje się rocznie u około 400 000 chorych. Układ kostny jest siedliskiem przerzutów wielu nowotworów litych, a zwłaszcza raka piersi i raka gruczołu krokowego. Przerzuty do kości są przyczyną dolegliwości bólowych, hiperkalcemii, złamań lub ucisku rdzenia kręgowego, bywają też wskazaniem do leczenia chirurgicznego albo radioterapii. U chorego z przerzutami zdarzenia związane z układem kostnym (skeletal-related event, SRE) występują co 3-6 miesięcy. 
Rozwój przerzutu w kości jest zjawiskiem złożonym. Interakcje między komórkami nowotworowymi a mikrośrodowiskiem kości uruchamiają szlaki przekazywania sygnałów, zapoczątkowując w ten sposób błędne koło przemian prowadzących do powstania przerzutu. Komórki nowotworu wytwarzają cytokiny i czynniki wzrostu, w tym zwłaszcza peptyd związany z parathormonem (parathyroid hormone-related peptide, PTHrP), które pobudzają zachodzącą w osteoblastach syntezę ligandu receptora aktywatora jądrowego czynnika κB (receptor activator of nuclearfactor κB ligand, RANKL). Pod wpływem RANKL nasila się rekrutacja osteoklastów i resorpcja kości. Uwalniane podczas resorpcji kości czynniki wzrostu, takie jak transformujący czynnik wzrostu β (transforming growth factor β, TGF-β) oraz insulinopodobne czynniki wzrostu (insulin-like growth factor, IGF), sprzyjają progresji nowotworu, podobnie jak pewne właściwości fizyczne kości, w tym niedotlenienie, odczyn kwaśny, wytrzymałość na napięcia oraz duże stężenia wapnia pozakomórkowego.
Zasadniczą rolę w długotrwałym leczeniu chorych z przerzutami nowotworów litych i progresją szpiczaka mnogiego do kości odgrywają obecnie bisfosfoniany. Ich działanie polega na hamowaniu resorpcji kości, w której pośredniczą osteoklasty. W wielu badaniach III fazy wykazano, że dożylne podawanie kwasu zoledronowego opóźnia występowanie i zmniejsza częstość SRE. Mimo korzyści wynikających z leczenia kwasem zoledronowym w rzeczywistości zapobiega on zaledwie niewielu SRE, konieczne jest zatem opracowanie skuteczniejszych metod.