Streszczenie
EWOLUCJA TYPU DARWINOWSKIEGO A NOWOTWÓR
Teoria ewolucji Darwina została opracowana w celu wyjaśnienia procesu powstawania gatunków. Udowodniono, że jest ona zasadniczą cechą układów biologicznych, w tym nowotworów ludzkich. Choć koncepcja ewolucji leżała u podstaw biologii nowotworów od dziesięcioleci, pojawienie się nowych metod sekwencjonowania, pozwalających na sekwencjonowanie całych genomów nowotworów, pozwoliło spojrzeć na to zagadnienie w nowym świetle.
We wczesnych latach 50. minionego stulecia teoria chromosomalna nowotworu zasugerowała istnienie tzw. komórek pnia o pokrewnych cechach chromosomalnych. Koncepcję struktury klonalnej i ewolucji nowotworów elegancko zsyntetyzował Peter Nowell w 1976 r., zbierając wiele wcześniejszych spostrzeżeń dotyczących heterogenności chromosomalnej występującej podczas ewolucji nowotworu. Zasadniczym elementem tej idei jest założenie istnienia klonu, czyli grupy spokrewnionych ze sobą komórek wywodzących się od wspólnego przodka (ryc. 1). Klonalne zależności między komórkami powstają na skutek selekcji zachodzącej na poziomie pojedynczych dzielących się komórek, mających większą lub mniejszą szansę przeżycia (ryc. 1A). Selekcja zachodzi na poziomie fenotypów, które mogą być stabilne lub przemijające. Fenotypy stabilne powstają na ogół w następstwie utrwalonych mutacji, z których najbardziej oczywiste są mutacje onkogenne11 oraz mutacje wpływające na wrażliwość komórek na leki.
Swoiste dla danego nowotworu klonalne związki typu epigenetycznego będą prawdopodobnie w przyszłości coraz częściej dostrzegane. Związki klonalne mogą być też skutkiem mutacji pojawiających się w miarę upływu czasu (tzw. dryft genetyczny) bez selekcji (ryc. 1B). Różnice genomowe są wówczas prawdopodobnie neutralne lub bierne w stosunku do fenotypu. Neutralne genetycznie oznakowanie komórek wykorzystuje się w badaniach doświadczalnych od dziesięcioleci do śledzenia wybranych linii komórek w rozwoju. Selekcja może też zachodzić w fenotypach przejściowych lub niestabilnych,13,14 a wówczas zależności między komórkami o określonym pochodzeniu w genomie lub epigenomie nie są tak wyraźne.
Dodaj do ulubionych