Grypa i paragrypa

Częstość zmian antygenowych lub tzw. antygenowy drift, spowodowana punktowymi mutacjami podczas replikacji wirusa, prowadzi do powstania nowych odmian wirusa grypy i powoduje epidemie grypy sezonowej, która w krajach o klimacie umiarkowanym najczęściej występuje w miesiącach zimowych. Czasami wirus gry­py typu A w wyniku tzw. skoku antygenowe­go (shift) tworzy całkiem nowy podtyp, co prowadzi do powstania nowych biafek he­maglutynin lub neuraminidaz, co oznacza możliwość wybuchu pandemii. W czasie epidemii, trwającej zwykle 4-8 ty­godni, wirusem grypy zakażają się najczęściej dzieci w wieku szkolnym. Ogółem ok. 1% za­każonych dzieci jest hospitalizowany, ale ten odsetek jest znacznie większy u dzieci poniżej 2 roku życia. Mimo że zgony na skutek grypy są rzadkie, najbardziej zagrożone są małe dzieci. Spośród 83 zgonów zgłoszonych do CDC w sezonie 2007-2008 50% stanowiły zgony dzieci poniżej 5 roku życia. Najbardziej podatne na zachorowanie są dzieci chore przewlekle, ale u ok. 50% dzieci umierających z powodu grypy nie stwierdza się chorób współistniejących. Wirus grypy przenosi się z osoby na osobę przede wszystkim drogą kropelkową lub w wy­niku kontaktów z zakażonymi powierzchniami. Typowy okres inkubacji wynosi 1-4 dni. Małe dzieci mogą rozsiewać wirus wiele dni przed wystąpieniem objawów i pozostawać zakaźne dłużej niż 10 dni. Osoby o upośledzonej odporności mogą rozsiewać wirusa grypy przez tygodnie, a nawet miesiące. Objawy kliniczne niepowikłanej grypy to: gorączka, złe samopoczucie, bóle mięśni, ból głowy, suchy kaszel, ból gardła i nieżyt no­sa. U dzieci może także wystąpić krup lub zapalenie oskrzelików. Niepowikłana grypa zwykle ustępuje po 3-7 dniach. Do powikłań grypy należy przede wszyst­kim wirusowe zapalenie płuc oraz wtórne za­każenia bakteryjne, takie jak: zapalenie płuc, zapalenie zatok przynosowych i zapalenie ucha środkowego. W przypadku dzieci hospitalizowanych z grypą potwierdzoną laboratoryjnie 4-11% wymaga przeniesienia na OIOM, a 3% - mechanicznej wentylacji. Większą częstość hospitalizacji i zachorowalność na grypę stwier­dza się u dzieci ze współistniejącymi chorobami, np. astmą lub wrodzonymi wadami serca. Grypę można wykryć wieloma metodami, łącznie z testami wykrywającymi antygeny, immunofluorescencją, hodowlami wirusa oraz polimerazową reakcją łańcuchową odwrotnej transkryptazy (RT-PCR). Szybkie testy wykrywa­jące antygeny wirusa grypy typu A i B są po­wszechnie stosowane w szpitalach i mają czułość 50-70%, a swoistość 90-95%. RT-PCR staje się coraz bardziej dostępna i zapewnia naj­większą czułość i swoistość wykrywania wirusa grypy. Ogólnie badania należy przeprowadzać, gdy oczekuje się wyników niekorzystnych dla chorego. Szczepienie jest podstawowym sposobem zapobiegania zakażeniom wirusem grypy. Obowiązujące wytyczne American Academy of Pediatrics zalecają przed rozpoczęciem sezonu grypowego coroczne szczepienie wszystkich dzieci od 6 miesiąca życia do 18 roku życia, ze specjalnym uwzględnieniem dzieci zagrożonych powikłaniami oraz ich rodzin. W Stanach Zjednoczonych dostępne są dwa rodzaj e szcze­pionki - trójwalenta szczepionka przeciwko grypie (TIV) oraz szczepionka zawierająca atenuowany żywy wirus (LAIV).