Streszczenie
Wprowadzenie
Astma oskrzelowa jest chorobą zapalną dróg oddechowych charakteryzującą się nadreaktywnością oskrzeli i upośledzeniem przepływu powietrza, które prowadzą do objawów w postaci kaszlu i świszczącego oddechu (ryc. 1). Astma wieku dziecięcego nadal jest powodem znacznej chorobowości oraz obciążenia systemu ochrony zdrowia w Stanach Zjednoczonych. W niniejszym artykule dokonano przeglądu patofizjologii, epidemiologii oraz zaleceń dotyczących wstępnej diagnostyki astmy oskrzelowej. Zalecenia oparto na wytycznych 2007 Expert Panel Report 3: Guidelines for the Diagnosis and Management of Asthma (Zalecenia z 2007 roku).
Epidemiologia
Częstość występowania oraz obciążenia związane z astmą oskrzelową
Częstość zachorowań na astmę oskrzelową stale się zwiększała od 1980 roku do lat 90. XX wieku, kiedy osiągnęła plateau. Według danych pochodzących z National Health Interview Survey w 2007 roku na astmę oskrzelową chorowało 9% dzieci w wieku 0-17 lat (6,7 miliona). Częstość występowania astmy oskrzelowej odnosząca się do całego życia wynosi u dzieci 13%.
Według ostatniego raportu opartego na krajowych sondażach obciążenie systemu ochrony zdrowia w Stanach Zjednoczonych w odniesieniu do astmy oskrzelowej wieku dziecięcego jest alarmujące. W 2003 roku astmie oskrzelowej przypisano 12,8 miliona dni absencji w szkole. W 2004 roku z powodu tej choroby miało miejsce łącznie 198 000 hospitalizacji, co stanowiło 3% wszystkich przyjęć dzieci do szpitala. W tym samym roku astma oskrzelowa była powodem 750 000 wizyt na oddziałach ratunkowych (emergency department, ED) (2,8%wszystkich wizyt pediatrycznych). Mimo że dzieci w wieku 0-4 lat reprezentują niewielki odsetek całej populacji osób chorych na astmę oskrzelową, odpowiadają jednak za pokaźną liczbę hospitalizacji oraz wizyt na oddziałach ratunkowych.
Historia naturalna
Historia naturalna astmy oskrzelowej jest zmienna. U większości chorych, u których dochodzi do rozwoju przewlekłej postaci astmy, mierzonej pogorszeniem czynności płuc oraz uporczywością objawów, występują predyspozycje genetyczne. Poza tym u osób podatnych do rozwoju choroby, ciężkości przebiegu oraz utrzymywania się objawów astmy przyczynia się ekspozycja nabłonka dróg oddechowych na czynniki środowiskowe.
Danych na temat historii naturalnej chorób dróg oddechowych u dzieci dostarczyło długotrwałe badanie przeprowadzone na poziomie społeczności lokalnej Tucson Children’s Respiratory Study, w którym wzięło udział 1246 dzieci obserwowanych od urodzenia do wczesnego wieku dorosłego. Wykazało ono, że świszczący oddech występujący w pierwszych trzech latach życia kojarzy się często z zakażeniem dolnych dróg oddechowych, najczęściej spowodowanym przez syncytialny wirus oddechowy (respiratory syncytial virus, RSV). Spośród wszystkich ocenianych dzieci świszczący oddech podczas ostrego zakażenia dolnych dróg oddechowych w pierwszym roku życia występował u 32% chorych, w drugim roku życia u 17%, zaś w trzecim roku życia u 12%. U ponad 80% dzieci ze świszczącym oddechem w wywiadzie w pierwszym roku życia nie występuje on po ukończeniu 3 lat.