Zakażenia pneumokokowe

Wprowadzenie

Streptococcus pneumoniae jest częstą przyczyną chorób ludzi, od zakażeń górnych dróg oddechowych do inwazyjnych, takich jak: bakteriemia, zapalenie płuc, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Szacuje się, że w 2005 roku na całym świecie pneumokoki były odpowiedzialne za około milion zgonów dzieci do 5 roku życia. Większość z nich nastąpiła w krajach rozwijających się. W następstwie powszechnego stosowania skoniugowanej szczepionki przeciw Haemophilus influenzae typu b (Hib) u niemowląt, S. pneumoniae stał się najczęstszą przyczyną bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci w pierwszych 2 latach życia. W 2000 roku w Stanach Zjednoczonych została zarejestrowana do powszechnego użycia u niemowląt i dzieci 7-walentna skoniugowana szczepionka pneumokokowa (pneumococcal conjugated vaccine, PCV7). Obejmuje ona serotypy odpowiedzialne za ponad 80% przypadków inwazyjnej choroby pneumokokowej (IChP), a jednocześnie serotypy najprawdopodobniej oporne na antybiotyki.
Pomimo zredukowania częstości zakażeń inwazyjnych w populacji docelowej i innych zakażenia S. pneumoniae nadal stanowią wyzwanie dla klinicystów. Antybiotykooporność wśród izolowanych szczepów pneumokoków sprawia trudności w leczeniu tych zakażeń. Co więcej, wzrasta częstość zakażeń górnych dróg oddechowych i inwazyjnych wywołanych przez serotypy nieobjęte obecnie stosowaną szczepionką skoniugowaną.

Epidemiologia

Na epidemiologię zakażeń wywołanych przez S. pneumoniae znaczący wpływ miało wprowadzenie PCV7 do programu szczepień powszechnych u dzieci. Mimo tego pneumokoki nadal powodują zakażenia w różnych grupach wiekowych. Ważne jest porównanie choroby pneumokokowej w okresie przed wprowadzeniem PCV7 i obecnie, w erze szczepień.
Nosicielstwo nosogardłowe S. pneumoniae jest częstym zjawiskiem u zdrowych dzieci. Stan nosicielstwa poprzedza chorobę inwazyjną i jest przyczyną transmisji zakażeń. Prawie u wszystkich dzieci dochodzi czasowo do kolonizacji, przy czym nosicielstwo jest najczęstsze wśród niemowląt, u których zakażenie następuje w pierwszych miesiącach życia. Częstość nosicielstwa różni się w zależności od serotypu i może wynosić 11-75%. Czynniki warunkujące częstsze nosicielstwo obejmują wiek do 2 lat, brak karmienia piersią, uczęszczanie do żłobka/przedszkola, mieszkanie w przepełnionych pomieszczeniach, porę zimowa, palenie tytoniu przez rodziców. U dorosłych mieszkających z dziećmi w wieku przedszkolnym częstość nosicielstwa jest większa niż u pozostałych. Zarówno zakażenia górnych dróg oddechowych, jak i choroba inwazyjna są najczęściej poprzedzone kolonizacją nosogardła przez nowy szczep.