Streszczenie
Zrozumienie ewolucji zasad etycznych obowiązujących w badaniach naukowych w pediatrii pozwala zrozumieć aktualne zasady i wyzwania płynące z wprowadzenia tych reguł etycznych w życie. Ta informacja ma duży wpływ zarówno na pediatrów projektujących badania na ludziach, jak i pediatrów, których pacjenci będą brali udział w tych badaniach.
Etyka badań pediatrycznych i przepisy w XX wieku
Chociaż udokumentowane przypadki badań w pediatrii pochodzą sprzed 200-300 lat, to jednak systematyczne obserwacje i regulacje prawne badań na ludziach rozpoczęto na początku XX wieku. Początkowo ten nadzór prowadzono jedynie w nielicznych państwach. Mimo że z upływem czasu powszechnie uznano zasady etyczne dotyczące badań na ludziach, kwestia odpowiedzialności na narodowym czy międzynarodowym poziomie w aspekcie historycznym nie została dokładnie określona. W badaniach prowadzonych na ludziach jedną z pierwszych przestrzeganych zasad etycznych była zasada zgody i braku przymusu. Pierwszym wyrazem przestrzegania tych zasad było wykluczenie dzieci z udziału w badaniach medycznych. W 1900 roku Pruskie Ministerstwo Religii, Edukacji i Medycyny zakazało prowadzenia badań z udziałem osób, które nie są w stanie samodzielnie wyrazić na nie zgody, w tym dzieci. Do czasu aż te zakazy nie stały się prawnie wiążące, nie wiadomo, jaki wpływ miały na prowadzone w tamtym czasie badania medyczne. Badania naukowe z udziałem dzieci prawdopodobnie były kontynuowane. W 1931 roku rząd Rzeszy Niemieckiej udoskonalił rozróżnienie między badaniami terapeutycznymi i nieterapeutycznymi oraz wykluczył udział dzieci z obydwu rodzajów badań.
Chociaż niemieckie zasady etyczne dotyczące badań prowadzonych na ludziach były w tym czasie jednymi z najbardziej zaawansowanych na świecie, to jednak wyraźnie nie zapobiegły one prowadzeniu nieetycznych badań. Kodeks norymberski z 1947 roku był odpowiedzią na eksperymenty medyczne prowadzone w nazistowskich Niemczech przez lekarzy w obozach koncentracyjnych. Określał on dziesięć zasad przeprowadzania badań medycznych i ponownie zabraniał wykonywania badań na osobach pozbawionych zdolności do wyrażania prawnej zgody na udział w tych badaniach, w tym także na dzieciach.
Przedstawione w Kodeksie norymberskim zasady nie obowiązywały pod względem prawnym w Stanach Zjednoczonych. Badania z udziałem dzieci były tam nadal prowadzone aż do połowy XX wieku. W latach 50. i 60. XX wieku w wielu badaniach udokumentowano udział dzieci, które były poddawane działaniu promieniowania jonizującego i radioaktywnych izotopów. W latach 1943-1973 badacze z Massachusetts Institute of Technology i Harvard University przeprowadzali badania na upośledzonych umysłowo dzieciach żyjących w państwowych placówkach opiekuńczych. Dzieciom podawano radioaktywny jod (131I), radioaktywny wapń i żelazo. Badanie było przeprowadzone bez wiedzy i zgody rodziców.