Rozwojowe kamienie milowe: rozwój poznawczy

Jest to drugi z cyklu trzech artykułów poświęconych prawidłowemu rozwojowi niemowlęcia i dziecka. Poprzedni dotyczył osiągania umiejętności z zakresu kamieni milowych w rozwoju ruchowym. W niniejszej pracy skupiliśmy się na rozwoju poznawczym. Rozwój mowy i języka zostanie omówiony w kolejnym artykule cyklu.

Wprowadzenie

Rozwój niemowlęcia i dziecka oparty jest w znacznym stopniu na współzależności między poszczególnymi torami rozwojowymi. Nie należy zatem oczekiwać, że niemowlę, które siedząc, koncentruje się w danym momencie na kontrolowaniu motoryki, będzie w tym samym czasie zdolne poznawać szczegóły przedmiotów lub rozwijać umiejętności manipulowania nimi. Lekarz musi ocenić ogólny stopień rozwoju psychoruchowego dziecka, znając jednocześnie wzorce oczekiwanego rozwoju w odniesieniu do każdego z torów rozwojowych. Dokładna znajomość przebiegu rozwoju dziecka może pomóc w prowadzeniu nadzoru pediatrycznego nad postępami czynionymi przez dziecko w tym zakresie, ale nie może zastąpić systematycznie prowadzonego programu przesiewowych badań oceniających rozwój dziecka, co w skrócie przedstawiono w wytycznych praktyki klinicznej American Academy of Pediatrics (AAP). Referencyjną tabelę ujmującą wszystkie rozwojowe kamienie milowe opublikowano w tabeli 1, którą umieszczono w poprzednim artykule prezentowanego cyklu (Pediatrics in Review. 2010;31:267-277; Pediatria po Dyplomie. 2011;3:35-50).

Rozwój poznawczy

Rozwój poznawczy stanowi podstawę inteligencji. W słowniku inteligencją określa się zdolność do uczenia się, poznawania oraz radzenia sobie z nowymi sytuacjami. W rzeczywistości inteligencja jest szerokim pojęciem, na które składają się liczne elementy, nie w pełni jeszcze poznane. Ilościowo najlepiej to pojęcie określają znormalizowane testy inteligencji, w których próbuje się mierzyć jej liczne składowe, takie jak rozwiązywanie problemów, język, uwaga, pamięć oraz przetwarzanie informacji. Oprócz łącznego wyniku, korzystając z punktacji wyliczonej dla poszczególnych wyżej wymienionych elementów inteligencji, określa się zbiór mocnych i słabych stron, swoisty dla danej osoby. Wyniki cząstkowe oraz wynik łączny w oderwaniu od innych aspektów nie opisują osoby precyzyjnie i wymagają starannej analizy. Właściwa interpretacja wyników testów inteligencji wymaga więcej niż tylko zwykłej znajomości prawidłowych wartości.