Streszczenie
Wirus grypy sezonowej i pandemicznej
Coroczne epidemie grypy, jednego z najczęściej występujących wirusowych zakażeń układu oddechowego u ludzi, są wywoływane przede wszystkim przez wirusy grypy podtypu A, rzadziej podtypu B. Najistotniejszymi antygenami wirusowymi, odgrywającymi wiodącą rolę w patofizjologii zakażenia, są hemaglutynina i neuraminidaza. Molekularna analiza sekwencji aminokwasowej hemaglutyniny wirusa pandemicznego wykazała 99,7% zgodności z hemaglutyniną wirusa, który wywołał trzy pandemie w XX w.: w latach 1918-19, 1957-58 oraz w 1976 r. Dla porównania, molekularna zgodność cząsteczki hemaglutyniny wirusa grypy sezonowej wykazuje jedynie 20% zgodności z wirusem pandemicznym. Mechanizm ponownego pojawienia się po ponad 50 latach wirusa pandemicznego nie został dotychczas wyjaśniony.
Z klinicznego punktu widzenia zasadnicze znaczenie ma miejsce wiązania wirusa w układzie oddechowym. Wirusy grypy sezonowej przyłączają się do kwasu sialowego w miejscach 2’ 3’ komórek nabłonka oddechowego górnych dróg oddechowych, co sprawia, że wywołane przez nie zakażenia przebiegają zwykle w postaci wysiękowego zapalenia błony śluzowej gardła, nosa, tchawicy. U osób z grup ryzyka największe znaczenie mają nadkażenia bakteryjne w obrębie górnych i dolnych dróg oddechowych.
Wirus pandemiczny z 2009 r., podobnie jak wirusy grypy ptasiej, ma zdolność jednoczesnej inwazji zarówno górnego, jak i dolnego odcinka układu oddechowego. Bezpośrednia inwazja wirusa grypy w obszarze drobnych oskrzelików i pęcherzyków płucnych powoduje masywne zmiany martwiczo-krwotoczne i zapalne, co wywołuje zaburzenia wymiany gazowej w płucach, a także zwiększa ryzyko nadkażenia bakteryjnego wywołanego głównie przez pneumokoki, gronkowce i pałeczki Gram-ujemne. Wirusowe śródmiąższowe zapalenie płuc prowadzi zwykle do ostrej niewydolności oddechowej, która wymaga mechanicznej wentylacji, a w najcięższych przypadkach – pozaustrojowej wymiany gazowej.