Znaczenie duchowości pacjentów w procesie leczenia

W artykule dokonano przeglądu zastosowania tych metod we współczesnej praktyce medycznej. Zwrócono uwagę na względną przydatność takich strategii postępowania, wykorzystanie oceny duchowości pacjenta, a także rolę duchownych i pielęgniarek we wprowadzaniu kwestii duchowości w ośrodkach klinicznych. Zaprezentowano wyniki programu opracowanego przez autorów artykułu, obejmującego tworzenie grup wsparcia duchowego w szpitalach ogólnych, mających na celu udzielanie pomocy pacjentom w radzeniu sobie z chorobą, a także kształtowania pozytywnej identyfikacji z leczącymi. Według zachodniej tradycji, medycyna i religia zawsze były ze sobą związane, czasem blisko, kiedy indziej luźniej, zaś wpływ religii na praktykę medyczną i etykę lekarską ma długoletnią tradycję. Zwiększenie zainteresowania lekarzy aspektami religii i duchowości w ostatnich latach odzwierciedla podobne tendencje w całym społeczeństwie. Wielu pracowników opieki zdrowotnej silnie zorientowanych na kwestie duchowości próbowało w większym stopniu przenieść duchowy aspekt ich osobistego życia do praktyki klinicznej. Najważniejszą tego konsekwencją było m.in. udowodnienie dodatnich zależności między zaangażowaniem religijnym, duchowością i zdrowiem w wielu publikacjach w piśmiennictwie medycznym. Porównywalne znaczenie ma coraz większe docenianie faktu, że duchowość i religia przenikają do życia pacjentów, również podczas spotkań z lekarzem. Powstało pytanie nie tylko o to, w jaki sposób radzić sobie z religijnymi i duchowymi aspektami w opiece zdrowotnej, ale także o to, w jaki sposób kwestie te można uwzględnić w programach terapeutycznych. W artykule skoncentrowano się na ostatnich próbach ustalenia przydatności tego rodzaju interwencji, przedstawiono jako przykład program opracowany przez autorów, wprowadzany w ośrodkach ogólnomedycznych. W tej pracy ważne jest rozróżnienie religii od duchowości, które jednak nie może być dokonane bez pewnych kontrowersji. Wybory duchowe i religijne często odzwierciedlają bardzo osobiste i prywatne aspekty życia danej osoby, a próba ich zdefiniowania wymaga wnikliwej analizy. Dla celów badawczych niewskazane byłoby tworzenie definicji duchowości, która jest zbyt szeroka i niejasna albo zbyt zindywidualizowana. Panuje jednak ogólna zgoda na podstawowym poziomie co do tego, że religia i duchowość są związane z poszukiwaniem sacrum i przeżyciami transcendentnymi. To podstawowe stwierdzenie prowadziło do ukształtowania różnych poglądów na związki między religią a duchowością. Według założeń teoretycznych opracowanych przez Pargamenta, duchowość i religia są ze sobą nierozerwalnie związane. Duchowość jest postrzegana jako podstawowy element szerszego pojęcia, jakim jest religia. Coraz większą popularnością cieszy się jednak przeciwstawne podejście do definicji tych pojęć, zbliżone do reprezentowanego przez Koeniga i wsp. Autor ten definiuje religię jako "zorganizowany system przekonań, praktyk, rytuałów i symboli" związany z sacrum, przeciwstawiając ją duchowości, rozumianej jako „osobista próba zrozumienia”. Takie rozumienie religii i duchowości pozwala na bycie religijnym, ale nie uduchowionym, uduchowionym, ale nie religijnym albo ani jednym, ani drugim.