Streszczenie
OSTATNIE ODKRYCIA
W codziennej praktyce klinicznej możliwości wyboru metody leczenia z powodu wyniszczenia nowotworowego są bardzo ograniczone. Jedyną grupą leków zatwierdzonych do stosowania w Europie są progestageny. Próba wdrożenia kilku preparatów o racjonalnie uzasadnionym działaniu nie powiodła się lub też ich skuteczność nie została jednoznacznie potwierdzona w wynikach badań klinicznych. Do leków tych należą kwas eikozapentaenowy, kanabinoidy, bortezomib oraz przeciwciało monoklonalne przeciw czynnikowi martwicy nowotworu (TNF-α). Pojawiło się też kilka leków, których działanie przynosi obiecujące wyniki, przy czym nadal pozostają one w fazie badań klinicznych (talidomid, wybiórcze inhibitory cyklooksygenazy 2 [COX-2], mimetyki greliny, oksandrolon, olanzapina). Ponadto coraz lepsze poznanie patofizjologii wyniszczenia nowotworowego i wstępne wyniki obserwacji klinicznych wydają się sugerować, że najskuteczniejsze może być łączenie metod leczenia.
PODSUMOWANIE
W fazie badań znajduje się wiele obiecujących, nowych leków, ale ich stosowania nie uznaje się jeszcze za postępowanie standardowe. Należą do nich wybiórcze inhibitory COX-2, mimetyki greliny, oksandrolon, wybiórcze modulatory receptorów androgenowych (ostaryna), olanzapina, przeciwciało przeciw IL-6 oraz innowacyjne metody wielokierunkowego, złożonego leczenia. Dostępne dane sugerują, że najskuteczniejszym leczeniem chorych z cechami wyniszczenia nowotworowego może być raczej postępowanie wielokierunkowe niż zastosowanie pojedynczego leku. Potwierdza to ogólna opinia, że wyniszczenie nowotworowe jest procesem o podłożu wieloczynnikowym i dlatego potencjalnie skuteczne leczenie powinno mieć charakter skojarzony.
SŁOWA KLUCZOWE
wyniszczenie nowotworowe, badania kliniczne, postępowanie skojarzone, nowe leki, cytokiny prozapalne
WPROWADZENIE
Wyniszczenie jest złożonym zespołem metabolicznym, występującym w przebiegu wielu przewlekłych lub schyłkowych chorób, takich jak nowotwór złośliwy (cancer-related anorexia cachexia syndrome, CACS). Utrata masy ciała, wiodący objaw kliniczny CACS, jest spowodowana głównie utratą masy mięśniowej, charakteryzującą się nasileniem katabolizmu w mięśniach szkieletowych i zmniejszeniem syntezy białek. Wyniszczenie jest zasadniczo skutkiem zależnego od cytokin rozregulowania systemu obwodowych sygnałów (warunkowanych głównie leptyną, greliną i serotoniną), co odgrywa wiodącą rolę w zaburzeniu równowagi między czynnikami oreksygenicznymi i anoreksygenicznymi, w wyniku czego dochodzi do ograniczenia przyjmowania pokarmu i zwiększenia spoczynkowego wydatkowania energii (resting energy expenditure, REE). Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie aktualnych danych na temat nowych leków i skojarzonych metod służących zwalczaniu wyniszczenia nowotworowego na podstawie przeglądu najważniejszych postępów w tej dziedzinie dokonanych w minionym roku. Najbardziej intrygujące doniesienia pochodzą z badań dotyczących wybiórczych inhibitorów cyklooksygenazy (COX) 2, agonistów receptora greliny, oksandrolonu, wybiórczych modulatorów receptorów androgenowych (selective androgen receptor modulators, SARM, ostaryna), olanzapiny, przeciwciał przeciw IL-6 oraz innowacyjnych metod wielokierunkowego leczenia skojarzonego.