Streszczenie
Bariery utrudniające rozpoznawanie ADHD u dorosłych obejmują: kryteria diagnostyczne opracowane dla dzieci i testowane w tej grupie wiekowej, nieswoisty charakter objawów, dużą częstość współwystępowania różnych zaburzeń mogących maskować objawy ADHD lub odwracać uwagę od tego rozpoznania, zmienność objawów w zależności od płci i przynależności etnicznej oraz brak rozstrzygających narzędzi diagnostycznych. Biorąc pod uwagę stosunkowo duże rozpowszechnienie ADHD w porównaniu z innymi zaburzeniami psychicznymi, lekarze powinni stale pamiętać o tym rozpoznaniu i włączyć przesiewowe badanie w kierunku ADHD do rutynowych badań psychiatrycznych. Postawienie właściwego rozpoznania wymaga zebrania dokładnego wywiadu klinicznego, z uwzględnieniem oceny występujących w przeszłości i aktualnych objawów, a także przebiegu choroby i zaburzeń funkcjonowania. Często potrzebne jest zebranie wywiadu lub uzyskanie pewnych informacji od członków rodziny, przyjaciół, współpracowników, a także wgląd w stare dokumenty szkolne lub testy. Osoby, które przez większość swojego życia chorują na ADHD, mogą nie być świadome występujących u nich objawów. Przed rozpoczęciem terapii ADHD często konieczne może być leczenie zaburzeń współistniejących. Ważnym elementem leczenia jest edukacja pacjentów i ich rodzin, która może wpłynąć na poprawę stosowania się do zaleceń terapeutycznych i optymalizację wyników leczenia. Farmakoterapia polega na stosowaniu krótko i długo działających leków o działaniu pobudzającym, a także – w drugim rzucie – leków o innych mechanizmach działania. Krótko działające leki pobudzające mogą być niewygodne w stosowaniu. Potencjalnie mogą być nadużywane dla przyjemności. Nowe leki, które pojawiają się na horyzoncie, mogą stwarzać możliwości terapeutyczne lepiej dostosowane do potrzeb dorosłych z ADHD. Do niedawna zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) był postrzegany przede wszystkim jako zaburzenie okresu dziecięcego. W związku z tym kryteria diagnostyczne i wytyczne dotyczące oceny, rozpoznawania i leczenia ADHD u dzieci są dobrze poznane. Objawy ADHD przeważnie pojawiają się w dzieciństwie, jednak u 35-70% chorych utrzymują się w okresie dojrzewania i w wieku dorosłym. W reprezentatywnym dla populacji badaniu sondażowym gospodarstw domowych, które dotyczyło dorosłych w wieku 18-44 lata, przeprowadzonym w Stanach Zjednoczonych w latach 2001-2003, rozpowszechnienie ADHD oszacowano na 4,4%. Na podstawie badań sondażowych przeprowadzonych przez WHO w latach 2001-2003 stwierdzono, że rozpowszechnienie ADHD u dorosłych mieściło się w zakresie od 1,2% w Hiszpanii do 7,3% we Francji (w Stanach Zjednoczonych wynosiło 5,2%). Zgodnie z amerykańskimi badaniami sondażowymi dotyczącymi ambulatoryjnych wizyt u lekarzy w poradniach i na oddziałach udzielających porad ambulatoryjnych, a także oddziałach pomocy doraźnej szpitali ogólnych i szpitali krótkiego pobytu, odsetek dorosłych, u których stawiano rozpoznanie ADHD, zwiększył się z 2,1% w latach 1996-97 do 3,7% w latach 2000-2001 i 6% w latach 2002-2003. Odnotowano również znaczny wzrost liczby przepisanych na ADHD leków. Na podstawie danych dotyczących refundacji środków farmakologicznych dla 2,5 miliona pacjentów Castle i wsp. stwierdzili, że w latach 2000-2005 roczne zwiększenie odsetka recept na leki stosowane w terapii ADHD u młodych dorosłych w wieku 20-44 lata wynosiło 17% dla mężczyzn i 21,4% dla kobiet. Natomiast zwiększenie odsetka tych recept u dzieci i nastolatków w wieku ≤19 lat wynosiło 9,5%. Ostatnie dane uzyskane przez firmę Verispan13 wskazują, że liczba recept na leki stosowane w terapii ADHD dla dorosłych w wieku ≥18 lat stale rosła od stycznia 2003 do października 2007 r. Niemniej ADHD u dorosłych przeważnie jest zbyt rzadko rozpoznawane i leczone. 8-10,14,15 W przeprowadzonym w Stanach Zjednoczonych badaniu sondażowym9 gospodarstw domowych stwierdzono, że zaledwie 10,9% dorosłych z ADHD było w jakikolwiek sposób leczonych w poprzednim roku.