Streszczenie
Wstęp Czym charakteryzuje się wielokierunkowe podejście do otępienia? Dr Kennedy otworzył sympozjum dyskusją na temat sześciu elementów, które są odpowiedzialne za kompleksowe podejście do otępienia. Pierwszym z nich jest wczesne i trafne rozpoznanie, które ukierunkowuje wybór interwencji i wyprzedza wystąpienie niesprawności związanej z pogarszaniem się funkcji poznawczych. W tym punkcie należy również wymienić starania zmierzające do optymalizacji leczenia takich chorób jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze lub zaburzenia rytmu serca, które mogą przyspieszać tempo rozwoju otępienia. Rozpoznanie choroby przed wystąpieniem zaburzeń poznawczych umożliwia choremu i jego rodzinie rozważenie i zaplanowanie doraźnej i długotrwałej opieki. Drugim elementem jest współpraca z opiekunami chorych, zarówno po to by zmniejszyć ich obciążenie opieką, jak i chorobowość. Rodzinne interwencje poznawczo-behawioralne w chorobie Alzheimera rzeczywiście zmniejszają koszty opieki. Powinny być więc traktowane jako podstawa opieki nad chorymi z otępieniem, mimo małej dostępności i ograniczonego ich finansowania przez ubezpieczycieli. Trzecim elementem jest leczenie farmakologiczne zaburzeń poznawczych. W zależności od preferencji pacjenta, jego rodziny i lekarza, farmakoterapia może być prowadzona ostrożnie, by zminimalizować ryzyko lub agresywnie by zmaksymalizować korzyści. Bardzo ostrożne podejście terapeutyczne w otępieniu może polegać na koncentrowaniu się wyłącznie na kwestiach behawioralnych, środowiskowych i rodzinnych, i w ten sposób unikać ryzyka związanego ze stosowaniem leków. Jako uzupełnienie ostrożnego podejścia niefarmakologicznego można rozważyć pojedynczą próbę włączenia inhibitora acetylocholinoesterazy. Jednocześnie należy pamiętać, że próba ta powinna być krótka, czyli trwać tak długo, jak jest to niezbędne do wykazania ewentualnych korzyści. Ewentualną kontynuację leczenia można rozważać dopiero po przeprowadzeniu takiej próby. Jeśli korzyści nie są wyraźne lub występują działania niepożądane, można zakończyć próbę stosowania leku i nie proponować kolejnych. Bardziej agresywne podejście może polegać na kolejnych próbach stosowania inhibitorów acetylocholinoesterazy aż do momentu, gdy jeden z nich okaże się być dobrze tolerowany i skuteczny. Następnie może być proponowane dodanie do inhibitora acetylocholinoesterazy– memantyny. Czwartym elementem jest leczenie objawów psychologicznych i behawioralnych związanych z otępieniem, w celu zmniejszenia obciążenia opiekunów i niesprawności chorych. Wśród osób z otępieniem często występują zespoły depresyjne lub psychotyczne. Dla opiekunów najbardziej niepokojące i stresujące są stany pobudzenia, zachowania agresywne i zaburzenia snu. W każdym przypadku leczenie farmakologiczne powinno być poprzedzone próbą skonfrontowania warunków środowiska i sytuacji opiekuna z potrzebami pacjenta. Osiągnięcie celu, jakim jest zmniejszenie stresujących zachowań do dającego się kontrolować poziomu, jest bardziej realistyczne niż ich pełne wyeliminowanie.